Trích đoạn từ chủ đề Kinh nghiệm về cây Linh Sam – Nghệ nhân Trần Thắng của tác giả Gionui trên diễn đàn caycanhvietnam.com

Đây là cây chú Thắng mang tới minh họa. Quá trình từ khi phôi mới đem về cho đến lúc vật được em nó nằm ra phải mất 2 năm. Mất ít nhất cũng 5 năm cho hình thành bộ tàn, và cũng mất khoảng 3 lần thay chậu từ lớn sang nhỏ hơn để nó sống được trong chậu nhỏ như ngày hôm nay.
cây linh sam thác đổ của chú thắng
Phôi ban đầu không có nằm đổ như cây bây giờ. Để chuyển một cây từ thẳng sang đổ là một quá trình kéo dài qua nhiều năm, nghiêng từ từ từng bước. Cây mọc thẳng mà hạ cái rụp thành cây đổ thì rễ chổng ngược lên trời, rễ ở phía trên không có gì để ăn, còn rễ phía dưới không thể chống đỡ được trọng lượng của cây.
quá trình nghiêng từ từ một cây trực thành cây thác đổ
Trước tiên phải xử lý bộ rễ, các rễ nổi mà chúng ta thấy trong cây ở trên là rễ đã được làm lại sau này, rễ ban đầu của cây đã được cắt bỏ đi.
Cây này lúc đầu hướng phía trên có 3 cái rễ mọc ra như hình.
3 rễ cây ban đầu của cây thác đổ
Nếu cho đổ luôn, ta thấy 3 cái rễ chổng ngược lên trên, nuôi kiểu này cây chết chắc.
trồng cây đổ luôn khiến rễ chổng ngược lên trời
Không thể cắt 3 cái rễ này ngay lập tức được, vẫn trồng cây như dáng ban đầu của nó, nuôi một thời gian để cây ra rễ mới, khi nào bộ rễ đủ mạnh thì dần dần cắt bỏ 3 rễ kia đi. Sau khi cắt bỏ rễ cũ thì mới tiến hành cho cây đổ từ từ.

Dưới đây là hình minh họa một cây sam núi đang nuôi lại bộ rễ và dấu vết các rễ cũ đã được cắt đi.
rễ cũ chổng ngược lên trời đã được cắt bỏ
Để làm được bộ rễ nổi lên cao như cây thành phẩm, cách làm đơn giản rẻ tiền là cắt một miếng nhựa mỏng be bờ để chứa thêm chất trồng bên phía cần nuôi rễ. Sau này rễ mọc dài thì hạ bớt chất trồng xuống cho rễ dần lộ ra.
be bờ chậu cao lên để chứa thêm đất trồng
Ban đầu chưa cho cây đổ, các chi từ số 2 trở đi được nuôi trước. Khi bộ tàn đã dần định hình, cây bắt đầu cho đổ thì mới nuôi chi số 1 sau. Nhờ ưu thế ngọn, chi số 1 sẽ nhanh chóng bắt kịp các chi kia và phát triển như mong muốn.
7 tán lá của cây linh sam thác đổ
Để có 7 chi này, chú Thắng lấy cưa khứa vào các vị trí đã định, làm cho cây nảy mầm tại vị trí mong muốn. Mầm cây lớn lên không tiến hành ghép liền vì giai đoạn này còn đang chờ xứ lý bộ rễ chưa xong. Đợi đến khi cắt xong 3 cái rễ chĩa lên trời thì mới tiến hành ghép lá nhỏ.

Mình không ghép ngay lá nhỏ vì để nguyên cây ban đầu cành nhánh phát triển mạnh hơn, làm cho bộ rễ mau phát triển hơn, thời gian xử lý mấy cái rễ chĩa lên trời được rút ngắn lại.

Khi tiến hành ghép, tại vị trí số 3 có 2 nhánh mọc song song cùng kích thước, thay vì cắt bớt đi 1 nhánh, chú Thắng để vậy ghép luôn lá nhỏ, tức là có tới 8 mắt ghép. Lý do, phần ngọn thác đổ từ số 4 trở đi còn yếu, vẫn có khả năng chết cho nên giữ nguyên 2 nhánh ở vị trí số 3 để dự phòng. Trường hợp ngọn bị chết thì có phương án khác thay thế. Đây là điều đáng học hỏi, để khi làm một cây thì phải nghĩ đến nhiều đường binh khác nhau đề phòng rủi ro. Sau này, khi thấy cây sống khỏe thì mới cắt bỏ chi thừa.

Riêng chi số 1, chồi không mọc ngay chỗ khứa mà lại mọc ở phía sau. Cuối cùng đành phải kéo cổ nó từ đằng sau áp vòng lên phía đỉnh cho đúng vị trí. Bạn để ý gốc của chi 1 có phần thịt bị lồi ra.
Tuy nhiên nhìn tổng thể cây thành phẩm thì phần thịt lồi này không ảnh hưởng đáng kể đến vẻ đẹp của nó.

Đây là góc nhìn chính diện cận cảnh hơn, thật chẳng thể phát hiện ra cành đã được kéo vòng từ sau lên.
cận cảnh cành ngọn cây thác đổ
Mặt sau của chi 1 rất đẹp, hoàn toàn không thể nhận ra vết ghép.
mặt sau của cây linh sam thác đổ


Tóm lại, cho cây đổ từ từ để nuôi rễ trước. Trong quá trình nuôi rễ thì tạo sẵn 6 cành từ số 2 tới số 7 tại vị trí mong muốn. Khi cây đổ hoàn toàn tới vị trí mong muốn thì bắt đầu nuôi ngọn và ghép lá nhỏ.

Bài liên quan:
Làm sao nuôi ngọn cây thác đổ mau lớn?
Kỹ thuật uốn cành rơi

4 bình luận

  1. duynhat
    duynhat 14/12/2014 at 21:21 |

    cam on anh da truyen kinh nghiem cho moi nguoi

    1. doha
      doha 08/08/2015 at 19:41 |

      rat co ich

  2. Huỳnh Cường
    Huỳnh Cường 29/04/2016 at 13:00 |

    Cám on bạn chia sẽ kinh nghiệm quý báu của mình cho mọi
    người đôi lúc nhũng kinh nghiệm cá nhân được rút tỉa trong quá
    trình lao động sáng tạo không mệt mỏi rất trân trọng kinh nghiệm
    chia sẻ của bạn mình mói chập chững bước vào lãnh vực cây cảnh
    bon sai rất mong được quý bạn quý thầy chỉ giáo
    xin chân thành cám ơn

  3. Khách
    Khách 18/06/2016 at 19:37 |

    Tuyệt! Cảm ơn!

X