Bạn chịu khó kiên nhẫn chờ tôi chút…

Bây giờ chúng ta áp dụng cái “sự tự thể hiện cá nhân” vào bonsai xem sao. Coi như bonsai nào của bạn cũng quá trời chi dăm. Bạn rất tự hào về tay nghề của mình đã phải “tới mức” nào thì mới cắt tỉa mấy cây bonsai có được chi dăm dầy đặc như vậy, và bạn tin chắc rằng “bonsai mà có chi dăm cỡ như thế” là biết bao công lao bỏ ra.
Đấy chính là cách bạn muốn diễn đạt: bạn rất yêu thích bonsai; thể hiện qua những cái cây có hình bóng gồm những đọt non li ti.

Thế nhưng rồi bạn chả sao hiểu được lý do nào khiến bạn bè và cả đến mấy thành viên hội bonsai cũng chả ai thích mấy cây bạn làm. Coi bộ họ chẳng sao hiểu được cái cách bạn khoái ở kiểu thể hiện (chi dăm) từ mấy cây bonsai của bạn.

Bạn bè mới bảo: “Kiểu này nhìn chả thấy có vẻ bonsai gì cả?”, nhưng rõ ràng là bạn thấy mấy bonsai của người Nhật thì cây nào cây nấy đầy chi dăm. Tại sao chả ai nhận ra cái điều rõ ràng ràng ấy nhỉ? Bạn khoái cái vụ “chi dăm” này, còn mấy người kia, sao chả người nào “thích” chi dăm là sao?

Lý do là bởi bạn tách riêng có một yếu tố (chi dăm) đẹp đẽ của cái cây ra khỏi toàn thể ngữ cảnh. Đã vậy, bạn lại chẳng hề đưa cái mớ chi dăm của cây bạn làm vào hình tượng nghệ thuật – tức là chả truyền đạt, chả nói lên được cái gì tới người xem.
cây nhiều chi dăm
Chi dăm mà phát tốt trên cây bonsai thì quả là đẹp thật! Thế nhưng, mấy cành có mớ chi dăm ấy nhìn nó “ẹ” quá (kiểu như hình trên). Thành thử, rõ là có tính nghệ thuật sáng tạo qua những đọt non li ti thật, nhưng chả có tí chút sáng tạo nghệ thuật nào qua hình ảnh thân và cành của cây.
Thêm chút nữa, bạn đã chẳng dùng chút phụ kiện hay hình thức kiểu kệ nào khi trưng bày bonsai của bạn. Thế là có sự thiếu toàn vẹn cho thiết kế bố cục tác phẩm, và chuyện này đã khiến công phu của bạn thành công cốc!

Trường hợp này của bạn thì cũng hệt như cái kiểu nói “í! ờ!” của cái nhà ông “bảnh bao” kể ở trên. Ở mỗi trường hợp, đều là cái kiểu “một quy ước căn bản” được “lôi rời khỏi toàn bộ ngữ cảnh”, khiến dẫn đến kết quả khó hiểu, chả hứng thú gì trong việc cố gắng “nói chuyện” với nhau.

Hễ đã không có sự truyền đạt thì chả ai “thấy” được nét đẹp hay niềm hứng thú ở đối tượng mình muốn giao tiếp. Có cùng lắm, (cho những ai) cảm thấy hứng thú với kiểu cố gắng liên hệ chính là vì “muốn biết cái nét kỳ dị, nét đặc thù” của đối tượng.

Tác phẩm bonsai được gọi là thành công, hay không, hoàn toàn dựa trên căn bản nghệ thuật sáng tạo. Bonsai “ngon lành” là tác phẩm “biết kể chuyện” cho chúng ta, là sản phẩm chuyển tải được “ước muốn” của người làm ra nó, là “món quà” gợi lên trong lòng chúng ta điều gì đó.
Bạn hãy chịu khó học hỏi thêm về “nghệ thuật sáng tạo” cho việc tạo dáng bonsai, từ đó bạn sẽ nhận ra cách thực hiện những bonsai “chiến hơn”, thế là bạn sẽ giảm dần việc làm ra những bonsai coi giống như cái kiểu ông “bảnh bao” í ờ.

Đến đây chưa phải là hết chuyện

Rồi!……..coi như đây là phần kết, nhưng tôi thực sự mong rằng các bạn đừng coi như tới đây là chấm dứt việc thảo luận những vấn đề chúng ta từng đề cập trong tập sách này. Món quà chia tay của tôi tới các bạn là vài lời khuyên thế này:

-Tìm hiểu về “Ngôn ngữ sáng tạo nghệ thuật”: những quy ước, những quy tắc, cách kết cấu.

-Nghiên cứu mọi thể loại Nghệ thuật.
Bạn ráng tìm để hiểu ra được tại sai có những tác phẩm được coi là biểu tượng học hỏi, trong khi lại có những người chả có tác phẩm nào thành công.

-Quan sát và nghiên cứu xem sao một số nghệ sĩ đưa nét độc đáo và táo bạo vào tác phẩm của họ, mà sức truyền đạt vẫn cao.

-Đừng tạo dáng bonsai dựa trên “quy tắc” nữa, hãy thiết kế bố cục trên “sự truyền đạt”.
(Quy tắc sáng tạo nghệ thuật là những tham khảo để thấy ra được: làm thế nào để truyền đạt? chứ không phải là truyền đạt cái gì?)

-Đừng lẫn lộn “nét tự nhiên” với “nét mỹ thuật và “nét gợi cảm”.

-Mỗi tác phẩm nên đặt rõ ra một mục đích sáng tạo.

-Mô tả và diễn dịch, chứ đừng có “chép lại y chang”.

-Tạo cho người xem một “chủ điểm”(điểm nhấn) trên tác phẩm, chứ đừng cái kiểu “làm hệt như cái cây thấy trước mắt”.

-Học và hiểu rõ tính toàn vẹn của mẫu thiết kế hơn là về quy tắc thiết kế.

-Đừng vì “muốn đề cao sự tự biểu hiện cá nhân” mà vứt bỏ những thứ cần cho sự truyền đạt có hiệu quả.

Biết rằng tập sách này từng thảo luận, chứ chả phải chỉ giới thiệu tới các bạn một số ý tưởng, vài quy tắc và ít khái niệm. Ước vọng chân thật của tôi là được thấy các bạn sẽ “đào sâu”, nghiên cứu kỹ hơn về những ý tưởng này, để các bạn gặt hái thêm kiến thức, để những chuyện bạn lĩnh hội trở nên “tròn trịa” hơn.

Cảm ơn các bạn đã đọc tập sách nhỏ của tôi.
Tôi cũng mong là các bạn đã học được chút gì đó và đã sáng ra thêm nhiều câu hỏi, nhiều câu trả lời. Vậy chứ tôi vẫn hy vọng là các bạn sẽ có nhiều câu hỏi hơn câu trả lời. Chính những câu hỏi này sẽ là “quà tặng”
cho chính các bạn, một khi bạn chịu khó tự tra cứu, bởi nó sẽ giúp các bạn tiến xa thiệt là xa, hơn mấy cái câu trả lời quá ư đơn giản trong tập sách này.
Liên quan:
Phần 1: Nền tảng nghệ thuật trong tạo dáng bonsai.
Phần 2: Ngôn ngữ của nghệ thuật.
Phần 3: Nét thẩm mỹ trong tác phẩm: Mục tiêu và thử thách.
Phần 4: Những thách thức dính liền với nghệ thuật bonsai.
Phần 5: Hướng tới việc có thêm nhiều sáng tạo nghệ thuật
Phần 6: Điểm nhấn
Phần 7: Tính trọn vẹn của mẫu thiết kế

4 bình luận

  1. Ngọc Nhã
    Ngọc Nhã 26/02/2016 at 19:36 |

    Cảm ơn tác giả và người sưu tầm biên soạn rất nhiều, đây là những điều bổ ích cho những ai thực sự đam mê bonsai !

  2. Nền tảng nghệ thuật trong tạo dáng bonsai
  3. Nét thẩm mỹ trong tác phẩm: Mục tiêu và thử thách
  4. Cảm nhận về cây bài
    Cảm nhận về cây bài 21/08/2016 at 15:37 |
X