Kỹ thuật trồng và chăm sóc tùng (Juniper)

Trích lược từ bài viết của chú Vũ Hưng trên diễn đàn forum.caycanhvietnam.com

Chơi tùng vừa dễ vừa khó, dễ nếu ta nắm được một số đặc điểm sinh lý của tùng. Những điều viết trong bài này đúng với hầu hết các loại tùng. Đối với một vài loài cụ thể có thể sẽ có chút khác biệt, ví dụ Ngọa tùng (Juniperus Procumben Nana) ưa đất ẩm, nắng nhẹ trong khi đa số loại tùng khác ưa nắng to, gió nhiều. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết phân biệt các giống tùng để biết thêm thông tin.

Trước khi muốn làm gì với tùng: uốn éo, thay đất, tỉa lá v.v bạn cần phải chắc chắn rằng cây có bộ rễ khỏe mạnh. Nếu rễ yếu, 10 cây chết 9 là bình thường. Vậy đầu tiên hãy nói về:

Bộ rễ

Bộ rễ tốt là sao : đó là thật nhiều chóp rễ gần gốc.

Tỉa rễ

Nếu để ý kỹ , các bạn sẽ thấy đa số những cây Juniper không có bộ rễ xòe. Trừ những cây mọc ở ngoài thiên nhiên. Lý do vì người ta nhân giống Juniper hoàn toàn bằng phưong pháp giâm cành.Cho nên gốc thì nhỏ, cây khá cao, số rễ quanh gốc ít, phát triển dài và nhỏ, ốm. Số chóp rễ thường là xa gốc. Vì vậy, muốn sang chậu an toàn hoặc muốn cây phát triển nhanh, cách duy nhất là giúp cây tạo rễ gần gốc. Điều may mắn là Juniper rất dễ phát rễ. Cách giúp gốc tùng phát chóp rễ: tỉa rễ từng phần quanh gốc. Nếu chúng ta xén 1/4 đất rễ quanh gốc hai lần (đợt tháng 5 cuối Xuân và đợt tháng 9 cuối Hạ cho nhiệt đới như Việt Nam. Sau hai năm cắt bỏ ổ rễ ốm còn lại ở nửa dười chậu cũ là sang chậu mới an toàn.

Đó là cách áp dụng cho những cây Juniper có rễ đặc nghẹt khi các bạn mới mua từ vườn ươm. Bạn đừng làm như sách bonsai chỉ: xả đất và rễ, tỉa rễ cho gọn rồi đặt cây vào chậu bonsai với đất mới. Mười lần thì 9 lần cây chết vì không kịp ra rễ mới, trong khi đám rễ cũ còn lại sau khi tỉa chỉ là những rễ ốm nhom yếu ớt. Sách họ dạy thế chỉ là dạy giai đoạn cuối cùng của phương pháp tỉa 1/4 rễ bên trên thôi, khi đó bộ rễ đã khỏe và cứng cáp rồi.

phương pháp tỉa rễ tùng từng phần

Đất trồng

Vì tùng cần nấm vú em nuôi rễ thì mới sống tốt được, do đó rễ Juniper thích được phát triển trong môi trường đất đủ ẩm nhưng thoáng (hạt độ 3-5mm). Nếu bạn trồng Juniper với các đất trồng có trộn hữu cơ, hoặc nhiều phân bón vô cơ hay hữu cơ, việc này sẽ gây chết cho đám nấm vú em. Nấm vú em chết là rễ của Juniper sẽ rất yếu. Theo mình với điều kiện ở Ninh bình nên sử dụng sỏi nhỏ (sàng cát xây dựng qua rổ có mắt 3 mm) trộn với xỉ than và thêm ít đất từ chậu cũ (để lấy giống nấm vú em) để trồng cây. Bạn hãy tham khảo thêm tự làm đất trồng bonsai để biết thêm chi tiết.

Chậu trồng cây tùng bán thành phẩm

Nhiều bạn vẫn cứ nghĩ: dùng chậu thật to để cây chóng lớn = gốc mập, thân to, cành nhiều lá. Một số cây cây lá bản nào đó có thể là như vậy. Với những loài Tùng và Thông, vấn đề chậu to thường đưa tới kết quả ngược lại.

  • Chậu to, nhiều đất, khu vực quanh gốc gần như không bao giờ khô ráo. Điều này rất dễ khiến gốc ẩm ướt muôn niên nên dễ nhiễm bệnh. Nhiều đất = đất chậm ráo = khó có nhiệt độ ấm cho rễ phát triển mạnh.
  • Rễ dễ bị “bí thở” (do trọng lượng đất quá lớn, nhất là loại đất hạt độ nhỏ) nên thường có khuynh hướng chạy nhanh ra ngoài vành chậu và chạy vòng vòng quanh chậu = rễ dài ngoằng. Rễ dài sẽ thường đưa tới kết quả là thân cành phát dài.
  • Rễ dài = chóp rễ rất xa gốc = cây yếu phát triển vì chậm tiếp thu phân bón. Rễ dài = rễ ít phân nhánh = dễ thiếu lượng chóp rễ = lá lưa thưa. Rễ dài = khó khăn đưa cây vào chậu cạn.

Do đó, để ý kỹ những cây Tùng trong giai đoạn bán thành phẩm, các bạn sẽ thấy đa phần những cây Tùng trước khi bước vào giai đoạn cắt, uốn cành tạo dáng, người ta trồng cây trong những chậu bonsai training có kích thước tương tự chậu của tác phẩm bonsai tương lai.
Nhờ vậy : chóp rễ nhiều và gần gốc (tỉa rễ từng phần mỗi năm) khiến cành nhánh không phát dài nhưng lá sẽ rất dày.
chậu dành cho cây tùng bán thành phẩm

Thay đất

Đầu xuân là thời điểm nên sang chậu cây Tùng Juniper. Lý do vì bên các xứ ôn và hàn đới, đây là thời điểm ấm áp.
Nhiệt độ đất ấm giúp việc ra rễ ở Juniper dễ hơn. Đồng thời, nhiệt độ ấm dần giúp dòng nhựa đặc cứng của Tùng bắt đầu mềm rồi loãng ra để chuyển vận. Nhờ vậy, đầu lá của Juniper bắt đầu phát triển.
Nếu thay đất, thay chậu và rũ bỏ hết đất cũ, rồi trồng cây vào đất mới và làm trong mùa lạnh (cây gần như ngủ) thì chỉ tưới ướt đất một lần duy nhất. Kế đó dùng bao plastic phủ kín chậu và đất lại để giữ ẩm suốt 6 tháng. Lá cây thỉnh thoảng phun sương. Khoảng 5-6 tháng sau, khi trời ấm, rễ bắt đầu phát, đọt bắt đầu bung, sẽ gỡ bao ra tưới nhẹ dần.
Bạn nên nhớ là Tùng Juniper sống vùng đồi núi nên xài rất ít nước. Vì thế, chủ yếu là đất thật ráo và ấm thì rễ mới phát. Đất ướt luôn luôn thì sẽ khó có cây Tùng Juniper phát triển tốt.
Nếu bạn thay đất cho tùng vào mùa nắng + rũ hết đất cũ thì 10 cây chết 9 là hiển nhiên. Bởi nắng nóng liên tục cộng với việc nấm cộng sinh bị chết do thay đất sẽ làm cây mất nước nghiêm trọng và héo rũ.

Tưới nước

Không tưới thì thôi, đã tưới là nước phải thấy nước thoát ra đáy chậu mới ngưng và nước không được đọng thành vũng trong chậu. Do đó không nên dùng loại chậu sứ bán sẵn trên thị trường để trồng tùng. Bạn nên trồng tùng trong rổ nhựa nếu là cây đang nuôi. Nếu là cây thành phẩm nên mua loại chậu tốt có vài lỗ thoát nước hoặc tự làm chậu bonsai bằng bê tông. Một lưu ý khác là tùng là loài chân ấm. Tức là nó không thích ướt gốc. Bạn nên nâng gốc lên cao một chút và nên tưới vòng quanh chậu.

Một lưu ý khác đối với những vùng có khí hậu lạnh: rễ cây sẽ không hoạt động trong mùa lạnh, do đó việc bạn tưới nước cho tùng trong mùa đông chỉ làm cây yếu đi.
phương pháp tưới nước cho tùng cối

Một số đặc điểm sinh lý của tùng

Sương đêm

Trong giai đoạn phát rễ phát đọt (có thể nhận biết qua việc tùng mọc chồi non màu xanh nhạt) thì cây có thể nhận nước nhiều từ rễ. Tuy nhiên cây không có khả năng lấy nước qua rễ già. Khi bước vào mùa hè nóng khô cây sẽ chủ yếu nhận nước qua lá từ sương đêm. Do đó khi lá cây đã già (đồng nghĩa với việc rễ cây đã già), tránh tưới nước cho rễ quá nhiều. Phun sương liên tục cho lá là cách tốt nhật giúp cây mạnh khỏe và chồi lá sớm phát tín hiệu ra rễ. Nhớ rằng mọi loại tùng đều sẽ phát triển tốt nếu ta uốn cho ngọn lá ngửa lên trời để hứng sương đêm.
Nếu bạn ở nơi khí hậu ít sương đêm thì có thể khắc phục bằng cách phun sương bằng bình xịt nước vào lúc chập tối. Nhớ rằng đừng làm ướt đất bởi vì rễ tùng thích môi trường ấm. Sỏi+xỉ giúp cho rễ được ấm và dễ phát rễ non.
tác dụng của sương đêm đối với tùng

Nhựa đặc

Nhựa tùng đặc và di chuyển rất chậm so với cây lá bản. Do đó nó cần sự hỗ trợ của nắng và gió để nhựa lưu chuyển được dễ dàng. Nếu tình trạng thiếu nắng và gió kéo dài nhựa sẽ đặc cứng lại dẫn tới chết cây. Dù là mới tỉa cành tỉa rễ đi nữa, bạn vẫn nên để nơi có nắng và gió nhẹ, ví dụ như trước hiên nhà với nửa ngày nắng.
Nếu đã từng trồng vài cây tùng, bạn sẽ dễ dàng nhận ra rằng tùng rất thích nắng bởi những lá ở giữa vòm lá thiếu nắng đều bị chết khô.
Tuy nói rằng tùng thích nắng, nắng càng to cây càng khỏe, nhưng bất kỳ loài cây nào cũng sợ cái nóng như lò bánh mỳ trên sân thượng vào mùa hè ở miền Bắc. Do đó nếu trồng cây trên sân thượng bạn hãy thử nghĩ tới giải pháp làm giàn che nắng doppler làm giảm 1/2 lượng ánh sáng mặt trời mà vẫn có khoảng trống để sương lọt qua.
giàn che nắng doppler

Mạch nhựa riêng biệt

Mỗi nhánh cây có mạch nhựa riêng, cũng có nghĩa là có một số rễ riêng. Do đấy, khi bạn muốn cắt bỏ cành tạo Jin (lũa), cần phải xem kỹ cành đó có rễ như thế nào. Nếu rễ của cành đó chiếm số lượng lớn (trên 1/2 so với tổng số rễ của toàn bộ cây) thì việc triệt bỏ cành đó dễ có nguy cơ cả cây bị chết vì mức áp suất nhựa thay đổi nhanh, nhiều và đột ngột. Chuyện này khiến cho nhựa cây phì ra khỏi vết cắt làm cây yếu và chết.
Phương pháp an toàn nhất là chia làm nhiều giai đoạn tỉa cành. Ví dụ tuần 1 cắt 1/3 số lá định cắt, tuần thứ 2 cắt tiếp 1/3, tuần thứ 3 cắt nốt 1/3 còn lại. Mục đích là để cây kịp thích nghi với mức áp suất nhựa mới.

Chuyên mục: Các giống cây cảnhĐã gắn thẻ với:

26 bình luận

  1. Thực ra đây là những ý chung mà bạn có thể áp dụng với tất cả các loại cây lá kim hiện có ở Việt Nam đều đúng

    • Chào anh. Rất cảm ơn vì những điều anh đã chia sẻ. Em cũng rất thích những cây lá kim, đặc biệt là cây tùng. Cũng đọc nhiều sách nói về tùng nhưng hầu như toàn sách Dịch nên sợ không phù hợp với nước ta ( về mùa vd như mùa nắng, mùa mưa…). Em muốn hỏi anh là theo kinh nghiệm của anh thì ở miền bắc tháng mấy thì có thể uốn cành, thay chậu, đối với cây mới mua ( cây giống ) người ta trồng đất thịt thì có rũ bớt đất đi không? Và chế độ phân bón như thế nào? Rất mong nhận được sự giúp đỡ của anh

      • -Mình cứ thấy lá cây xanh đậm là sửa cành, không tính mùa nào cả :)
        -Cây mới mua về nếu thấy cục đất nào to quá mà không có tí rễ nào thì mình lấy tay bóc nó ra, còn những cục đất sát gốc, lẫn với rễ thì mình loại dần bằng cách tỉa rễ 1/4 bầu như trình bày ở trên.
        -Chú Hưng bảo trồng tùng (juniper) không cần quan tâm lắm tới phân bón, quan trọng là đất trồng phải tốt. Mình thì chừng 1 tuần pha nước tiểu tưới 1 lần, ngoài ra mình ủ rau cỏ ăn hàng ngày làm phân, vo viên lại thành cục nhỏ như viên bi rồi đặt lên mặt chậu.

    • Cám ơn bạn. Bạn đã cho rất nhiều kiến thức về tùng cối, mình muốn hỏi thêm: vừa rồi mình mới hoàn thiện mấy cây, chừng nào thì chuyền gốc để ép nhỏ bầu lại cuối năm cho lên chậu, nên chuyền mấy lần, vào từng dịp và xén cách gốc mấy phân là hợp lí? Thanks!

      • Chào bạn.
        Mình chưa hiểu rõ cây bạn mới khai thác ngoài vườn, mua của người ta trồng trong chậu hay đã tự chăm sóc nhiều năm trên chậu và đã cắt tỉa rễ nhiều lần?
        1) nếu là cây khai thác ngoài vườn, cách ép nhỏ bầu chắc ăn nhất là bạn cứ trồng nguyên cả bầu vậy, lót đất trồng hạt to xung quanh cho cây phát triển ổn định 1 năm. Tới dịp cuối xuân hoặc cuối thu, khi thấy lá đã xanh đậm thì tỉa 1/4 rễ (như bài viết trên mình đã trình bày). Cứ cắt lần lượt như thế. Tùng cối dễ phát rễ nếu như nó đủ sức khỏe, bạn có thể cắt sát gốc chừa ra vài cm cho nó phát rễ là đủ.
        2) nếu cây bạn mới mua của người ta, chưa tỉa rễ bao giờ thì bạn bỏ qua phần trồng 1 năm cho cây ổn định ở phần 1) mà tỉa luôn 1/4 rễ và cứ lần lượt như thế (có thể cắt sát gốc cho vừa chậu dự kiến của bạn sau này nhé).
        3) nếu cây bạn đã tỉa rễ thường xuyên, hàng năm vẫn nên tỉa rễ thường xuyên để loại bỏ rễ già, đảm bảo cho cây luôn khỏe. Cũng với cách tỉa 1/4 như thế, nhưng chỉ cắt khoảng 1/3 đường kính chậu thôi.

        Lưu ý là khi tỉa rễ bạn đừng nhấc cây ra khỏi chậu nhé, bạn sắm 1 cái liềm cắt lúa (to nhỏ tùy cây của bạn), thọc vào trong chậu xoẹt xoẹt mấy cái rồi nhấc đất cũ ra, bỏ đất mới vào, xong :)

      • Cám ơn chú Thiện nhiều. hôm sau cho mình nói chuyện qua điện thoại nhé. mình mua một cây tùng họ đã hoàn thiện lâu rồi nhưng chắc là bị chết mất thội

  2. Chào bạn, cám ơn bạn đã tin tưởng. Những kinh nghiệm về tùng cối của mình chưa nhiều, nhưng dựa vào những gì mình biết mình có thể trả lời bạn thế này:
    1. Có nên rũ bớt đất thịt đi không?
    – Cách tốt nhất mà mình biết là không rũ đất. Hãy trồng tất cả bầu đất vào một cái chậu to, bỏ xỉ than đập nhỏ (hoặc bất kỳ một thứ hạt nào to cỡ hạt lạc). Đợi cây phát triển ổn định (thường là 6 tháng sau) và lá chuyển màu sậm (chính xác hơn là bạn thấy đầu lá hơi sưng lên một tí chứng tỏ nó sắp phát đọt non) thì bạn thọc liềm vào trong đất cắt bỏ 1/4 bầu (nhớ cắt thật sát thân, chỉ chừa khoảng vài cm để rễ mới mọc ra). Cứ như vậy sau 2 năm bạn sẽ có 1 cây với bầu đất mới.
    https://lh4.googleusercontent.com/-c42qpMA5Pp4/U2McXamdvLI/AAAAAAAAB54/cHqA2iQKHp8/w600-h256-no/danh-cay-tung-la-han-tu-vuon-len-chau.jpg
    – Tuy nhiên mình đã từng làm sạch hoàn toàn bầu đất của 12 cây tùng. Lúc đó là vào khoảng gần tết và 3 tháng sau thì trời ấm. Hiện tại còn 8 cây đang sống (sau 2 năm). Cho nên nếu bạn không nhẫn nại được thì cứ rũ sạch đất đi, vẫn nhiều khả năng cây sống. Nhưng mình nghe nói các bậc thầy họ hơn chúng ta ở chỗ biết chờ đợi! Mình không khuyên bạn rũ đất vào thời điểm này- giữa mùa thu ở miền Bắc- bởi trời hanh khô thế này cây không rũ bầu còn ngắc ngoải, cây rũ bầu chắc là chết (mặc dù mình chưa thử bao giờ)
    2. Câu hỏi “tháng mấy thì uốn cành” là một sai lầm nghiêm trọng và thường thấy. Bạn phải nhìn vào cây để quyết định. Vậy khi nào có thể uốn cành?
    – Khi cây khỏe. Vậy làm sao bạn biết cây khỏe? Nếu bạn thấy cây có nhiều đọt vượt ra khỏi tán lá thế này thì tức là cây khỏe.
    https://lh6.googleusercontent.com/-egz46MqNEL0/U1pscydMOSI/AAAAAAAABuY/6v_w9w1h8ns/w590-h577-no/bam-ngon-tung.jpg
    – Khi lá chuyển sang mầu sậm (lá già)
    – Trong khoảng 1 tuần gần nhất bạn không bón phân.
    – Thời tiết không quá hanh khô (như hiện tại- giữa mùa thu năm 2014 ở miền Bắc). Nếu bạn có khả năng phun sương cách 2 tiếng/lần vào ban đêm cho cây thì có lẽ cây vẫn sống tốt. Lý do là tùng là loài tổng hợp dinh dưỡng vào ban đêm, mình phun sương ướt lá nước sẽ ngấm qua các khí khổng của lá giúp bổ sung nước cho cây. (Lý thuyết mình học trên diễn đàn caycanhvietnam.com là vậy, tuy nhiên mình chưa có điều kiện lắp đặt hệ thống phun sương).
    Khi cây đạt đủ các điều kiện trên thì mùa nào bạn cũng có thể cắt tỉa, uốn sửa. Thực tế vào tháng 6 năm vừa rồi (giữa hè) mình có uốn 1 cây tùng cối to bằng bắp chân và hiện tại cây đang đâm chồi mạnh (sau 3 tháng).
    Tại sao chính mình trên bài viết bên trên lại nói là nên thay chậu vào đầu mùa xuân? Là “thông thường” khoảng đó cây bắt đầu nhú chồi, nhưng trên thực tế phải quan sát biểu hiện của cây mới quyết định được.
    3. Phân bón. Tùng không quan trọng lắm chuyện phân bón. Anh Lê Mạnh Cường có chia sẻ đại ý là 1 tuần tưới nước giải (nước tiểu) 1 lần cây sẽ rất sung. Mình đã thử và thấy có lẽ thế thật. Ngoài ra mình dùng phân xanh (rau cỏ ủ 1 năm rồi phơi khô) rải lên trên mặt chậu. Trên lý thuyết thì phân giun mới là tốt nhất, và cần phải đựng phân trong rổ như người Nhật. Tuy nhiên ở chỗ mình chẳng mua được rổ đựng phân nên mình rải thẳng luôn lên mặt đất, thấy cũng tạm chấp nhận được. Còn phân giun thì mình đào giun dưới vườn nuôi mấy lần đều thất bại! Hình như phải có giống giun quế nuôi mới được.
    4. Đất trồng thông thoáng và thoát nước tốt là cực kỳ quan trọng. Tốt nhất là bạn nên trồng cây trong rổ để mọi phân thừa, nước thừa dễ dàng được tống qua các khe rổ.


    Trên đây chỉ là vài kinh nghiệm ít ỏi. Còn nhiều điều mình thắc mắc ví dụ như:
    – Chăm sóc thế nào để tùng không bung lá kim (tùng cối ở dạng lá vảy nhìn đẹp và nhuyễn hơn nhiều).
    – Tỉa lá tùng có nhiều mục đích: giữ tán (khi đó phải tỉa làm sao cho cây không bị sốc mà bung lá kim) hoặc thúc cho chồi mới nảy ra sát chân cành. Vậy với mỗi mục đích cách tỉa thế nào?
    – Cây đã “lỡ” bung lá kim rồi thì làm sao cho thành lá vảy?
    Mấy cái chuyện này có lẽ viết được thành 1 chủ đề hoàng tráng như chủ đề “thông đen Nhật bản” của chú Hưng cũng nên, tiếc là mình chỉ có chừng đó kinh nghiệm để chia sẻ. Mong mọi người cùng chia sẻ kinh nghiệm bản thân, cám ơn :)

  3. Bổ sung thêm một vài thông tin:
    1. quan niệm tùng & thông chỉ sống tốt ở vùng lạnh là không đúng, bởi cây tùng California sinh trưởng tự nhiên ở sa mạc. Thực tế là cây tùng ở vùng nắng gió nhiều phát triển tốt hơn ở xứ lạnh. Vậy tại sao tùng bạn mang từ Đà Lạt về Sài Gòn lại chết? Mấu chốt là ở sương đêm, Đà Lạt thừa sương & thiếu nắng nên cây chắc chắn sống nhưng chậm, đem về Sài Gòn thiếu sương & thừa nắng nên cây chết (bởi thay đổi đột ngột môi trường). Nếu bạn phun sương mỗi đêm thì cây sẽ sống và thậm chí phát triển mạnh hơn ở Đà Lạt (do nhiều nắng gió)
    2. Cây tùng cối ở miền Bắc nếu chăm sóc tốt thường phát đọt 2 lần.
    3. Theo vòng luân chuyển auxin của bác Hưng:
    https://lh5.googleusercontent.com/-Gq20kZa9TMg/U7E1TP0TfyI/AAAAAAAADcc/Mz_lv68-yL0/w600-h450-no/ket-luan-ve-vong-luan-chuyen-auxin-tren-cay-thong-den.jpg
    Mình áp dụng cho tùng cối thì thấy thế này: khi đọt chồi hơi sưng lên là lúc cây phát rễ mạnh nhất (điểm B). Sau đó 3 tháng (đối với cây phát triển bình thường theo chu kỳ 1 năm phát đọt 2 lần) thì ứng với thời điểm cây phát lá mạnh nhất (điểm D). Bạn có thể ứng dụng điều này cho việc thay đất và tỉa chồi. Tức là 1 năm bạn có thể làm 4 lần (2 lần tỉa rễ, 2 lần tỉa lá). Tuy nhiên đây mới chỉ là suy đoán của mình và đang thử nghiệm thôi. Còn như xưa nay các bác làm tùng thường đợi lá già thì mới làm tàn (1 năm làm tối đa 2 lần)

  4. Cho mình hỏi chút: Cây ngọa tùng của mình đọt búp cứ bị khô rồi thui đi. Mình thấy nhiều cây bị như vậy. Vậy cây bị bệnh hay thiếu chất gì?

    • Nếu có hình mình có thể đoán chắc chắn hơn.
      Nhưng qua mô tả mình nghĩ cây bạn bị hỏng rễ. Nguyên nhân là do chậu thoát nước không tốt hoặc phân bón quá nhiều. Trồng tùng bạn đừng cố gắng cho cây thật nhiều phân bón để nó lớn nhanh. Rễ tùng có nấm cộng sinh hút dinh dưỡng nuôi cây, mà nấm này sống tốt trong môi trường nghèo dinh dưỡng, ấm, tối, ẩm, hơi chua. Cách chữa là nhấc cả bầu đất đặt sang chậu lớn hơn, đổ sỏi (xỉ, gạch vụn…) xung quanh chậu cho thoáng đất rồi dần dần thay từng 1/4 bầu đất một (trên mình có nói về kỹ thuật thay đất 1/4 rồi)
      Hoặc có thể cây bạn bị rệp, bạn quan sát xem búp non có con rệp trắng nhỏ tí như hạt cám không? nếu có bạn ra cửa hàng bán thuốc bảo vệ thực vật hỏi mua thuốc trừ rệp về phun theo hướng dẫn.
      Chúc cây bạn mau lành bệnh.

  5. cây của bạn bị rệp, bạn mua thuốc trị rệp về phun nhé. Nhớ xịt kỹ các đầu ngọn, nơi mà rệp trú ẩn.
    Cây thiếu nắng và nhiều chất mùn (thường đồng nghĩa với việc nhiều mầm bệnh) thường bị như của bạn.

  6. Cảm ơn bạn! Cây của mình trồng với hỗn hợp 10% đất, 30% xỉ than đã lọc bụi có kích cỡ 3mm trở lên + 60% cát vàng kích cỡ 3mm trở lên. Mình trồng hoàn toàn ngoài nắng. Mình nghĩ như thế là không nhiều mùn. Nhưng mình sẽ làm như bạn bảo. Cám ơn lần nữa!

    • dạo này cây của bạn sao rồi? chia sẻ kết quả cho mình biết với.
      Nếu cây của bạn chưa hết bệnh và vẫn sống (!) thì bạn thử mua phân bón đa lượng (Fe, Ca, Bo, v.v.) về ngâm với nước 1 đêm rồi tưới cho cây xem có cải thiện được tình hình không?

  7. a có thể chia sẻ kinh nghiệm làm dăm tùng dầy và khi cắt tỉa k bị bung gai k?

    • Rất tiếc đó cũng là điều mình đang tìm kiếm và mong được ai đó chia sẻ.
      Chỉ biết rằng khi cắt bỏ dưới 50% lá thì cây sẽ bung đọt mạnh (đa phần là lá vảy), cắt 50%-70% lá thì cây sẽ sốc và bung lá kim, cắt trên 70% cây sẽ chết! Bạn nên tỉa khoảng 30% thì lá mới sẽ toàn là lá vảy.
      Đó là đối với cây khỏe mạnh, còn cây yếu thì mọi người đều khuyên mình nên nuôi cho khỏe rồi tính, đã yếu còn cắt thường là cây sẽ tụt huyết áp mà chết (3 tháng sau khi cắt lá mới úa vàng)
      Vậy nên mình suy ra trước hết phải nuôi cây khỏe, sau đó tỉa lá từ từ cho lá vảy mọc ra thay thế lá kim. Mình áng chừng sau 3 năm cắt tỉa bộ tàn sẽ dày và mịn.
      Thời điểm cắt tỉa cũng là một vấn đề hết sức tinh tế. Áp dụng từ loạt bài về thông đen Nhật Bản của bác Vũ Hưng thì cần phải tính toán tới từng ngày (chứ không phải tháng hay mùa) và nên cắt tỉa trải đều ra (mỗi ngày tỉa 1 tí, như bên bài TDNB là 1 đợt tỉa kéo dài 27 ngày!) Áp dụng vòng luân chuyển Auxin của bác Hưng thì thời điểm tỉa lá là vào lúc lá hơi chuyển màu xanh đậm (quy luật là rễ phát triển trước, lá phát triển sau. Khi trời bắt đầu ấm lên là lúc rễ bắt đầu phát triển, và sau đó khoảng 1 tháng thì lá bắt đầu bung, 2 tháng tiếp theo lá sẽ chuyển màu xanh đậm.)
      ———–
      Ngắn gọn là khi thấy lá non chuyển màu xanh đậm thì bắt đầu tỉa lá.
      ————-
      Đây chỉ là những phỏng đoán và mới thử nghiệm bước đầu của mình. Mong các bạn nhiều kinh nghiệm chia sẻ thêm.

      • Rất quý trong các bài viết của anh Thiện. Anh có thể hướng dẫn sơ bộ cho mình các lưu ý khi tỉa lá, tỉa đọt cho cây tùng được không?

        • Chào bạn,
          1. Với mình quan trọng nhất là sức khỏe cây, cây yếu mình chỉ nhặt lá khô và ngọn chúc đầu xuống đất cho thoáng tán lá.
          2. Thời điểm cắt tỉa là rất quan trọng, mọi việc cắt tỉa đều phải tùy vào giai đoạn phát triển của cây. Hiện tại mình vẫn chưa hiểu chu trình luân chuyển auxin của tùng cối được nhận biết thế nào, mình vẫn đang quan sát & chờ đợi được chia sẻ. Với thời tiết miền Bắc mình tạm chia làm 3 giai đoạn phát triển: từ tháng 1 âm tới tháng 5, từ tháng 6 âm tới tháng 10 và giai đoạn ngủ đông từ tháng 10 tới tháng 12 âm. Với giai đoạn phát triển tháng 1 tới tháng 5 mình thấy như sau:
          a. Từ lúc trời bắt đầu ấm lên tới lúc đầu chồi lá hơi sưng lên ứng với giai đoạn AB. Lúc chồi lá hơi sưng là lúc rễ phát mạnh nhất, lúc này bạn nên tỉa rễ hoặc sang chậu thay đất.
          b. Khoảng 1 tới 1,5 tháng sau khi chồi non nhú ra ứng với giai đoạn BC. Lúc này màu lá đã xanh đậm hơn.
          c. Khoảng 1 tới 1,5 tháng sau ứng với giai đoạn CD. Lúc này lá non đã gần như giống màu lá cũ. Tại điểm D auxin kích thích ra lá là mạnh nhất, lúc này bạn nên tỉa lá.
          d. Khoảng 1 tháng sau đó ứng với giai đoạn DA.
          https://lh5.googleusercontent.com/-Gq20kZa9TMg/U7E1TP0TfyI/AAAAAAAADcc/Mz_lv68-yL0/w600-h450-no/ket-luan-ve-vong-luan-chuyen-auxin-tren-cay-thong-den.jpg
          Hình lấy từ hướng dẫn của bác Vũ Hưng về cây thông đen Nhật Bản
          Mời bạn xem thêm loạt bài về thông đen Nhật bản của bác Hưng (mình đã xào nấu lại ^^, tốt nhất bạn đọc link gốc mình trích dẫn cuối bài để hiểu cho đúng) để hiểu về auxin https://bonsaininhbinh.com/kinh-nghiem-trong-thong-den-nhat-ban-phan-5.html
          3. Mình nghe nhiều người nói dùng kéo bằng thép tỉa lá tùng cối sẽ gây bệnh “blackroot” làm đen rễ. Tuy nhiên mình xem clip hướng dẫn của nghệ nhân Graham Potter thì mình thấy ông ấy vẫn dùng kéo để tỉa. Để yên tâm thì tốt nhất bạn lấy tay vặn rồi bứt phần chồi ngọn.

          Mời bạn xem kỹ clip trên sẽ thấy nhiều điều bổ ích về cách làm cây tùng.
          4. Cây thành phẩm bạn chỉ nên tỉa khoảng 30% lá để tránh cây bị sốc sẽ bung lá kim.

  8. Mình thực lòng khâm phục các bai viết và tư vấn của chủ thớt, cả về khẩu khí, kỹ thuật, tính chi tiết và trách nhiệm. Không riêng topic về tùng, các bài khác đều rất hay và chuẩn.

    Nếu có thể, bạn viết thêm đôi chút về kỹ thuật uốn tỉa và nuôi cành tùng cối dáng huyền nhé! Mình thích chơi tùng cối dáng huyền, nhưng rất khó giữ cho các cành thấp phát triển, thậm chí chúng cứ lụi dần (chứ chưa nói đến chuyện sà tiếp xuống như mong muốn)… nhiều khi buồn bực lắm!

    • Chào chú, cháu nghe nhiều người nói (anh Lâm Ngọc Vinh, chú Xuân nickname RatThichBonsai trên forum cây cảnh Việt Nam) rằng cây tùng cối phát triển rất tốt khi bên dưới có mặt nước. Mặt nước vừa bốc hơi ẩm lên vừa hắt nắng ở mức vừa phải. Cháu nghĩ phương pháp này rất thích hợp với dáng huyền. (nhưng cháu chưa có điều kiện thử phương pháp này)
      Ngoài ra những biện pháp chăm sóc này chắc chú biết rồi:
      -tưới sương vào ban đêm
      -dọn thông thoáng vòm lá
      -uốn sao cho lá ngửa hứng sương
      -rễ làm sao thì cây hao hao làm vậy! chú thử trồng vào chậu cao hơn xem sao

  9. Bất nhã quá, quên không ghi tên và thông tin liên hệ ở stt bên trên (nhớ ra nhưng không bổ sung được). Sory bạn.

    Nguyễn Xuân Thu (49 tuổi; sống ở Hà Nội; nguyenxuanthu@gmail.com; 0914371927)

  10. Mình thích chơi tùng cối dáng huyền, nhưng rất khó giữ cho các cành thấp phát triển, thậm chí chúng cứ lụi dần (chứ chưa nói đến chuyện sà tiếp xuống như mong muốn)… nhiều khi buồn bực lắm!

    Muốn có cây Tùng dáng huyền, mình nghĩ Bạn cần lưu ý vài chuyện thế này :

    1. Loài Tùng có lối phát triển xà, tỉ như loài : Tùng xà (Prostrate Juniper) hoặc
    Tùng Nana Garden Juniper, thì ngọn cành xà dễ sống.
    Chứ còn Bạn lại dùng thứ Kim Tùng (Needle Juniper) vốn thường có thân mọc thẳng như cột nhà mà đưa vào dáng huyền là không ổn rồi. Bắt loài cây đi ngược lối phát triển vốn có của nó là cành xà chả phát nổi.
    Còn Tùng cối (J.chinensis) thì thường được chuyển vào dáng huyền nhưng ở dạng “Thác đổ = nhiều thân nhỏ cùng chảy xuống”(Waterfall hay tiếng Nhật là
    Taki-ito-kengai). Chứ còn dùng cây một thân, có một cành xà xuống thì thường hơi khó.

    2.Giống cây Tùng vốn có lối phát triển ưu thế ngọn thân. Đấy là lý do chính khiến cây Tùng một thân có một cành xà hoặc cả một thân “gập đổ” thì ngọn
    thân bị thấp xuống sẽ chả sao phát triển được. Lý do là phần “ngọn”của cành gần gốc vốn cao nhất đã “hút hết năng lượng”(nhựa)để phát mạnh (ưu thế đỉnh).
    Thế nên, lỡ bạn đang có thứ Tùng này mà đưa vào dáng huyền thì đành phải chịu khó làm 3 chuyện giúp cành xà phát triển.

    a. Triệt tiêu lực phát triển ưu thế ngọn : tỉa thật mỏng lá và chổi ở những chỏm cành trên đỉnh (gần gốc)mỗi năm và để mặc cho ngọn cành xà phát triển (uốn ngọn cành xà lên trời) ít nhất là 3 đến 5 năm cho vòm lá dày đặc = đủ sức rút nhựa xuống ngọn cành xà.

    b.Thí dụ 1 tuần tưới đẫm 1 lần thì sau ngày tưới, bạn nghiêng chậu trồng sang hướng ngược với cành xà (khoảng 45 -60 độ) để ngọn cành xà dễ có điều kiện
    phát triển hướng thiên (trong 6 ngày/tuần).

    c.Phun sương cho vòm lá của cành xà mỗi chiều (những ngày nóng mà đêm không đủ sương) và nhớ quay mặt cành xà đối diện với hướng nắng(thường là hướng Nam).

    Tóm lại, dùng loài Tùng có khuynh hướng mọc “xà” hoặc loài mọc thẳng nhưng có nhiều thân nhỏ và triệt giảm sức phát triển ngọn của những cành cao trong nhiều năm, sẽ là 2 điều chính yếu giúp dễ có Tùng dáng huyền.
    Phun sương chỉ vùng ngọn cành xà sẽ chỉ là phụ thêm chút xíu.
    Cho nên, dù Bạn có để cành xà trên mặt hồ nước, nó cũng sẽ từ từ yếu đi và chết ngọn, nếu ưu tiên vùng đỉnh ở cành cao chưa bị triệt.

    • Chắc đây là trả lời của bác Vũ Hưng, bác có cách viết rất khác so với mọi người. Chú Xuân Thu cứ tin tưởng làm theo những lời khuyên trên nhé.

  11. Anh thiện cho em hỏi! em bứng 900 cây tùng búp. bứng sau 4 tháng cây tụt nhựa bắt đầu chết khô, có cách nào khắc phục lại được không ạ! xin cảm ơn

    • Mình cũng có vài cây cứ dần dần chết mà không chữa được bằng cách nào cả. Nếu bạn tiếc cây quá thì thử mua B1 (loại bán ở cửa hàng thuốc bảo vệ thực vật, không phải b1 cho người) về pha theo hướng dẫn và tưới thử xem.
      Ngoài ra, bạn chịu khó phun sương lên lá vào khoảng 5h-6h chiều đổ đi, cách 2 tiếng phun 1 lần nếu vùng của bạn ít sương đêm. Sương đêm sẽ cung cấp nước cho lá thay thế phần rễ bị hư, kéo dài thời gian tồn tại của cây xem có hi vọng gì không. Đừng phun sương thân hay tưới gốc dễ bị nấm.

  12. […] hay lọai lá kim, lá dài như Vạn niên tùng, phi lao (dương), thanh liễu, ngọa tùng, duyên tùng, thông … thì không được lặt lá hoặc thay chậu trước khi […]


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *