Trích lược từ bài viết của chú Vũ Hưng trên diễn đàn forum.caycanhvietnam.com

Chơi tùng vừa dễ vừa khó, dễ nếu ta nắm được một số đặc điểm sinh lý của tùng. Những điều viết trong bài này đúng với hầu hết các loại tùng. Đối với một vài loài cụ thể có thể sẽ có chút khác biệt, ví dụ Ngọa tùng (Juniperus Procumben Nana) ưa đất ẩm, nắng nhẹ trong khi đa số loại tùng khác ưa nắng to, gió nhiều. Bạn có thể tham khảo thêm bài viết phân biệt các giống tùng để biết thêm thông tin.

Trước khi muốn làm gì với tùng: uốn éo, thay đất, tỉa lá v.v bạn cần phải chắc chắn rằng cây có bộ rễ khỏe mạnh. Nếu rễ yếu, 10 cây chết 9 là bình thường. Vậy đầu tiên hãy nói về:

Bộ rễ

Bộ rễ tốt là sao : đó là thật nhiều chóp rễ gần gốc.

Tỉa rễ

Nếu để ý kỹ , các bạn sẽ thấy đa số những cây Juniper không có bộ rễ xòe. Trừ những cây mọc ở ngoài thiên nhiên. Lý do vì người ta nhân giống Juniper hoàn toàn bằng phưong pháp giâm cành.Cho nên gốc thì nhỏ, cây khá cao, số rễ quanh gốc ít, phát triển dài và nhỏ, ốm. Số chóp rễ thường là xa gốc. Vì vậy, muốn sang chậu an toàn hoặc muốn cây phát triển nhanh, cách duy nhất là giúp cây tạo rễ gần gốc. Điều may mắn là Juniper rất dễ phát rễ. Cách giúp gốc tùng phát chóp rễ: tỉa rễ từng phần quanh gốc. Nếu chúng ta xén 1/4 đất rễ quanh gốc hai lần (đợt tháng 5 cuối Xuân và đợt tháng 9 cuối Hạ cho nhiệt đới như Việt Nam. Sau hai năm cắt bỏ ổ rễ ốm còn lại ở nửa dười chậu cũ là sang chậu mới an toàn.

Đó là cách áp dụng cho những cây Juniper có rễ đặc nghẹt khi các bạn mới mua từ vườn ươm. Bạn đừng làm như sách bonsai chỉ: xả đất và rễ, tỉa rễ cho gọn rồi đặt cây vào chậu bonsai với đất mới. Mười lần thì 9 lần cây chết vì không kịp ra rễ mới, trong khi đám rễ cũ còn lại sau khi tỉa chỉ là những rễ ốm nhom yếu ớt. Sách họ dạy thế chỉ là dạy giai đoạn cuối cùng của phương pháp tỉa 1/4 rễ bên trên thôi, khi đó bộ rễ đã khỏe và cứng cáp rồi.

phương pháp tỉa rễ tùng từng phần

Đất trồng

Vì tùng cần nấm vú em nuôi rễ thì mới sống tốt được, do đó rễ Juniper thích được phát triển trong môi trường đất đủ ẩm nhưng thoáng (hạt độ 3-5mm). Nếu bạn trồng Juniper với các đất trồng có trộn hữu cơ, hoặc nhiều phân bón vô cơ hay hữu cơ, việc này sẽ gây chết cho đám nấm vú em. Nấm vú em chết là rễ của Juniper sẽ rất yếu. Theo mình với điều kiện ở Ninh bình nên sử dụng sỏi nhỏ (sàng cát xây dựng qua rổ có mắt 3 mm) trộn với xỉ than và thêm ít đất từ chậu cũ (để lấy giống nấm vú em) để trồng cây. Bạn hãy tham khảo thêm tự làm đất trồng bonsai để biết thêm chi tiết.

Chậu trồng cây tùng bán thành phẩm

Nhiều bạn vẫn cứ nghĩ: dùng chậu thật to để cây chóng lớn = gốc mập, thân to, cành nhiều lá. Một số cây cây lá bản nào đó có thể là như vậy. Với những loài Tùng và Thông, vấn đề chậu to thường đưa tới kết quả ngược lại.

  • Chậu to, nhiều đất, khu vực quanh gốc gần như không bao giờ khô ráo. Điều này rất dễ khiến gốc ẩm ướt muôn niên nên dễ nhiễm bệnh. Nhiều đất = đất chậm ráo = khó có nhiệt độ ấm cho rễ phát triển mạnh.
  • Rễ dễ bị “bí thở” (do trọng lượng đất quá lớn, nhất là loại đất hạt độ nhỏ) nên thường có khuynh hướng chạy nhanh ra ngoài vành chậu và chạy vòng vòng quanh chậu = rễ dài ngoằng. Rễ dài sẽ thường đưa tới kết quả là thân cành phát dài.
  • Rễ dài = chóp rễ rất xa gốc = cây yếu phát triển vì chậm tiếp thu phân bón. Rễ dài = rễ ít phân nhánh = dễ thiếu lượng chóp rễ = lá lưa thưa. Rễ dài = khó khăn đưa cây vào chậu cạn.

Do đó, để ý kỹ những cây Tùng trong giai đoạn bán thành phẩm, các bạn sẽ thấy đa phần những cây Tùng trước khi bước vào giai đoạn cắt, uốn cành tạo dáng, người ta trồng cây trong những chậu bonsai training có kích thước tương tự chậu của tác phẩm bonsai tương lai.
Nhờ vậy : chóp rễ nhiều và gần gốc (tỉa rễ từng phần mỗi năm) khiến cành nhánh không phát dài nhưng lá sẽ rất dày.
chậu dành cho cây tùng bán thành phẩm

Thay đất

Đầu xuân là thời điểm nên sang chậu cây Tùng Juniper. Lý do vì bên các xứ ôn và hàn đới, đây là thời điểm ấm áp.
Nhiệt độ đất ấm giúp việc ra rễ ở Juniper dễ hơn. Đồng thời, nhiệt độ ấm dần giúp dòng nhựa đặc cứng của Tùng bắt đầu mềm rồi loãng ra để chuyển vận. Nhờ vậy, đầu lá của Juniper bắt đầu phát triển.
Nếu thay đất, thay chậu và rũ bỏ hết đất cũ, rồi trồng cây vào đất mới và làm trong mùa lạnh (cây gần như ngủ) thì chỉ tưới ướt đất một lần duy nhất. Kế đó dùng bao plastic phủ kín chậu và đất lại để giữ ẩm suốt 6 tháng. Lá cây thỉnh thoảng phun sương. Khoảng 5-6 tháng sau, khi trời ấm, rễ bắt đầu phát, đọt bắt đầu bung, sẽ gỡ bao ra tưới nhẹ dần.
Bạn nên nhớ là Tùng Juniper sống vùng đồi núi nên xài rất ít nước. Vì thế, chủ yếu là đất thật ráo và ấm thì rễ mới phát. Đất ướt luôn luôn thì sẽ khó có cây Tùng Juniper phát triển tốt.
Nếu bạn thay đất cho tùng vào mùa nắng + rũ hết đất cũ thì 10 cây chết 9 là hiển nhiên. Bởi nắng nóng liên tục cộng với việc nấm cộng sinh bị chết do thay đất sẽ làm cây mất nước nghiêm trọng và héo rũ.

Bài liên quan:
Phân biệt tùng Itoigawa, Shimpaku và Kishu
4 bước làm tàn cây Tùng (Juniper) của ông Masahiko Kimura
Phân biệt các giống tùng (Juniper)
Quá trình nuôi một cây shohin Juniper-cây cảnh siêu nhỏ

Một bình luận

  1. Ý tưởng cho cây cong chữ S
    Ý tưởng cho cây cong chữ S 05/05/2014 at 05:23 |
X