Bài viết gốc là về cây Gừa Tàu (tên khoa học là Ficus microcarpa L.F.). Nhưng người dịch nghĩ cùng họ Ficus cả, nên giật tít là cây Sanh cho nó bắt mắt, xin lỗi bạn đọc về điểm này.


Thẳng thắn mà nhìn nhận, cây Sanh đã mang tiếng xấu trong giới cây cảnh trong nước. Nó bị chê bởi các nghệ nhân lão thành trên Việt Nam Hương Sắc: “Triển lãm gì mà toàn sanh là sanh”. Những người mới chơi thường chọn tùng la hán, như vậy mới thức thời (mình quản lý blog này cũng biết tý chút tình hình cây cảnh trong nước, bởi những tìm kiếm từ google vào blog phần lớn liên quan tới tùng la hán). Vậy thực sự thì sanh có xấu không? Không, sanh là loại cây cảnh đẹp, chỉ có cách làm của chúng ta là xấu mà thôi. Mình cũng thích sanh, nhưng cách các đại gia hô cây tỷ to tỷ bé, độc tôn loại cây to như bể bơi thực đã gây không ít phản cảm với mình. Kết quả là riết rồi chỉ còn toàn các đại gia (nhà to mới chứa được cây “bể bơi”) khen cây nhau đẹp, dân thường ngoảnh mặt làm ngơ.

Người viết không có ý adua bài xích cây cảnh cỡ lớn, chỉ là muốn thử đề xuất về một dòng cây sanh bình dân hơn, trông giống tự nhiên hơn thuộc về dòng sanh bonsai.


Những đặc điểm của một cây sanh tự nhiên

Nhìn cây từ đằng xa

Giống sanh chịu ảnh hưởng mạnh mẽ bởi khí hậu. Thật vậy, những cây sanh mọc ở vùng núi có thân chính cao nhưng vòm lá nhỏ. Trong khi đó những cây trồng nơi đồng bằng có xu hướng xòe bộ tàn rất rộng. Người viết không tìm được hình ảnh nào của cây sanh mọc trên núi cao, với lại quan điểm cá nhân là chỉ có cây mọc dưới đồng bằng mới đẹp nên chỉ có hình dưới đây làm ví dụ (ai thích cây thân cao, tán nhỏ mọc trên núi tự tìm hiểu ^^)

Trước hết xin hãy chú ý tới tỉ lệ giữa gốc và bề rộng tán lá, ước chừng tán lá phải rộng hơn 10 lần đường kính thân cây. Nhìn lại cây sanh của Việt Nam thì sao? Thường thấy là thân quá to lấn át tán lá.

Xét về bộ tàn, theo quan điểm cá nhân thì cây họ Ficus nói chung hợp với bộ tàn chổi, hoặc tàn làm từng mảng nối lại với nhau tạo thành một mái vòm. Xin đừng làm bộ tàn bằng chằn chặn như dùng tông đơ hớt tóc để gọt.

Tóm lại là nên tạo bộ tàn lớn hơn và bớt phô trương sự đồ sộ của thân, cây sẽ tự nhiên hơn.
cây sanh mọc tự nhiên ở đồng bằng

Cây sanh cổ thụ mọc nơi đồng bằng

cây si bonsai

Cây si bonsai

Nhìn cận cảnh hơn

Dưới đây là 3 hình ảnh đặc trưng của gốc cây họ Ficus. Bạn xem, những đường gân trên thân hầu như chạy thẳng xuống mặt đất, từ đó rễ mọc lan tỏa ra bề mặt đất (nhưng không chồng chéo) và cuối cùng “chui” vào lòng đất.
gốc cây họ ficus
gốc cây họ ficus
gốc cây họ ficus
Không nên (dù mặc dù trong tự nhiên vẫn có) tạo những rễ đan chéo nhau trên thân. Ngay cả “siêu sanh” mâm xôi con gà mình cũng thấy không đẹp về điểm này.
cây sanh mâm xôi con gà
Về cành nhánh, ta thấy số lượng cành cấp 1 thường nhiều hơn so với các cây lá kim. Các chi nhánh cấp 2 lấp đầy khoảng trống giữa các nhánh cấp 1, và cứ thế. Thông thường một cây sanh có bộ cành đẹp phải có được tới chi cấp 5.
Một điểm nữa, cành cấp 1 có ảnh hưởng rất lớn tới cấu trúc thân và rễ. Cành lớn thường tạo một đường gân lớn trên thân, và một lượng rễ lớn tương ứng.
cách phân bố cành trên cây sanh

Cách phân bố cành trên cây sanh

Góc quan sát

Góc quan sát có ảnh hưởng rất lớn tới việc bạn sẽ tạo hình cây như thế nào. Thông thường cây được tạo hình với góc quan sát xa hoặc trung bình, mình chưa gặp cây nào được thiết kế với góc nhìn là người quan sát đứng ngay dưới gốc cây.
tầm quan sát cây

Tầm quan sát cây

Với tầm quan sát xa, bạn sẽ không thấy những rễ cây lớn, không thấy phần bên dưới của cành, bộ rễ nổi trên đất không quá to.
Với tầm quan sát gần, bạn thấy rõ phần rễ, thấy một chút phần bên dưới cành lộ ra, người xem có thể thấy rõ bộ rễ.
cây có tầm quan sát xa

Cây có tầm quan sát xa

cây có tầm quan sát trung bình

Cây có tầm quan sát trung bình

Một số kỹ thuật với cây sanh

Huấn luyện một cây sanh dáng tự nhiên

Để tạo được một cây sanh có đường thân đẹp, có lẽ việc bó nhiều cây con vào với nhau là một cách tốt. Lợi dụng tính hòa lẫn thân vào nhau của cây sanh, mai mốt ta sẽ có một cây với đường thân không tròn trịa.
Ngay từ ban đầu, cây nên được nuôi trong một chậu vừa phải. Mặc dù trồng ra đất cây lớn nhanh hơn nhưng thường bộ gốc không được nhuyễn, chỉ có một vài rễ to vượt lên.
cây sanh trồng ngoài đất

Cây trồng ngoài đất

cây nuôi từ nhỏ trong chậu

Cây trồng trong chậu từ nhỏ

Bài liên quan:
4 cách ghép cây sanh
Làm sao biết cây sanh đã già?
Làm sao cho cây sanh ra lộc non đúng dịp Tết?
Mùa nào nên cắt cành sanh?
Cách tạo và nuôi rễ phụ cho cây sanh
Cây sanh thả nước bị rong rêu thì diệt thế nào?
Làm sao khi cây sanh bỏ cành và ngưng phát triển?
Hỏi kỹ thuật ươm cây sanh từ hạt
Làm cây theo phong cách tự nhiên (Phần 4)
Làm cây theo phong cách tự nhiên (Phần 3)
Làm cây theo phong cách tự nhiên (Phần 2)
Làm cây theo phong cách tự nhiên (Phần 1)
1 cách ký đá, thả nước cho sanh
Sâu bệnh trên cây sanh
Phân biệt các giống sanh

3 bình luận

  1. Khách
    Khách 24/12/2014 at 10:17 |

    Cho mình hỏi chất trồng thủy sinh mình có thể trồng bonsai kg

    1. Khách
      Khách 11/10/2015 at 12:09 |

      Ht

X