Yoga có nguồn gốc chìm sâu trong buổi tối sơ Đông Á, khoảng 4000 năm trước công nguyên, tức là trước cuộc xâm nhập của người Aryen vào Tây Bắc Ấn Độ, vùng Penjab thuộc thượng lưu sông Indus, 3000 năm trước công nguyên.

Xuất phát từ tiếng Phạn “yug”, Yoga có nghĩa là đặt dưới ách, nối liền, liên kết. Yoga là phương pháp đặt thể xác dưới cái ách câu thúc của tinh thần, buộc thể xác phải tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt, rất khắt khe của ý chí. Giống như người lính phải tuân thủ mệnh lệnh của chỉ huy, dùng tinh thần để hạn chế, tiến tới thủ tiêu các đòi hỏi của thể xác, các hoạt động “tự nhiên” của thể xác, các tác động của thế giới bên ngoài mà tư tưởng Yoga cho là ảo ảnh – maya.

Nói cách khác, Yoga là phương pháp tách mình ra ngoài thế tục để nối liền, liên kết, hợp nhất con người với vũ trụ, để tìm lại sự quân bình trong chính nó. Nhưng sự tách biệt này không giống như phương hướng phiêu du trong thinh không và nằm bên kia ngưỡng ý thức như phép xuất thần (extaxe) của người lên đồng cùng với những cơn co giật của cơ thể. Mà theo phương hướng nội, tức là thu rút tinh thần trở lại bản thân nó, lấy chính nó làm đối tượng của nó, từ đó cũng có thể xem Yoga như là kỹ thuật nhập thần của linh hồn mà vẫn duy trì ý thức trong trạng thái bình thường với hoạt động nội quan.

Yoga trước hết là một phương pháp không bị câu thúc trong một hệ tín điều nào. Nó thẩm thấu vào các tôn giáo Ấn Độ, nhưng không vì thế mà trở thành một đạo giáo kính tín mà vẫn chỉ là một phép khổ hạnh cá nhân. Vì vậy, đúng như các nhà Đông Phương học đã nói một cách hữu lý: Yoga chính là một thứ nguyên rất đặc thù của Ấn Độ.

Hatha Yoga đang là phương pháp rèn luyện hữu hiệu cho hàng triệu người, cho bất kỳ ai dù vô thần hay hữu thần, dù duy tâm hay duy vật, dù hoài nghi hay hư vô chủ nghĩa. Nó không cần chứng minh cũng không thể chứng minh, nó chỉ mời người ta hãy tự thân thể nghiệm. Yoga không có gì là hoang tưởng cả. Yoga xa lạ với moi thứ hoang tưởng. Yoga cũng là một tư tưởng, một thế giới quan và một nhân sinh quan. Cách đây 2000 năm, Patanjali đã mang lại cho Yoga – trước đây chỉ là một loại truyền thống thần bí – tính hệ thống và nâng nó lên tầm triết học đồng thời vẫn giữ nguyên màu sắc hữu thần luận.

Đạo Phật cũng chính là tư tưởng Yoga đã được đức Thích Ca cải cách bằng sự phế truất Thương Đế khỏi vị trí tối thượng và độc tôn, và phủ định linh hồn như một sở hữu cá nhân.

X