Có khoảng 50 loài Juniper, nhưng bạn chỉ cần phân biệt vài loài là đủ. Việc chia lá vảy và lá kim trong bài viết này chỉ mang tính tương đối. Ở nhóm lá vảy thì lá vảy là chủ yếu, ở nhóm lá kim thì lá kim là chủ yếu. Tuy nhiên, dưới tác động nào đó ví dụ như cắt cành nhiều quá chẳng hạn, thì cây sẽ phát rất nhiều lá kim. Những lá kim này có tác dụng:

  • lá xòe rộng , dễ hứng nhiều sương đêm giúp lá dễ phát.
  • từ những cành lá kim này , cây dễ phát sinh thêm lá vảy.

Người ta gọi lá kim là lá non, còn lá vảy là lá trưởng thành.
lá kim và lá vảy

Nhóm lá vảy

Juniperu chinensis (tùng cối)

Đây là chủng loại hay gặp và quan trọng nhất trong bonsai. Chúng được phân làm nhiều loại nhỏ hơn, trong đó có thể kể tới vài loại hay gặp ở Việt Nam:

  • Juniperus chinensis Sargentii (Shimpaku)
  • Juniperus chinensis Torulosa (Hollywood Juniper)
  • Juniperus chinensis Blaauw (Blaauw Juniper)
  • Juniperus chinensis San Jose (San Jose Juniper )

Dòng Juniperu chinensis có hầu như mọi “đức tính” để làm bonsai:

  • Dễ làm lũa
  • Cành mềm dễ đẽo gọt
  • Lá nhỏ xanh quanh năm
  • Thích hợp mọi dáng thế trừ kiểu tàn chổi

Ta điểm qua một vài loại Chinensis đã được con người lai tạo:

Shimpaku (mình thấy ở Việt Nam mọi người gọi là Duyên Tùng)

Đây là tiếng Nhật của loài Juniperus chinensis Sargentii mọc tại Nhật Bản. Shimpaku màu lá xanh đậm mạnh mẽ, cây vừa có nét mỹ thuật cao ở đường nét cong , vừa có tính mạnh mẽ do những uốn gập, và nhất là màu đỏ ở thân (sau lớp vỏ mỏng) dễ nổi bật màu sắc khi so với những thớ gỗ chết trắng xám bên cạnh.
Kiểu lá vảy của Shimpaku nhìn già dặn hơn so với các loài khác có lá kim. Một điểm đáng tiền khác nữa là lá chúng phát dày đặc.
shimpaku

Juniper chinensis Blaauw

Đây là chủng nhân tạo chưa phổ biến lắm. Lá của chúng có lẽ đẹp không thua gì Shimpaku tuy nhiên không được ưa chuộng bằng, có lẽ vì chúng không có xuất xứ từ Nhật.
Juniper chinensis Blaauw

Juniper chinensis Tolorusa

Loài J.chinensis Tolorusa thường được biết dưới tên dân gian là Hollywood Juniper. Lá của Hollywood J. rất đẹp, nhưng ngặt nỗi thân của loài này phát triển mạnh quá cho nên cành nhánh của cây thường thẳng tắp như kiểu mọc của cây lá bản, chứ không có kiểu xoắn vặn như những loài Juniper ở núi. Người ta thường dùng loại này để tạo rừng bonsai, tuy nhiên khó lộ được nét già nua bởi cây phát triển nhanh (nếu so với Kim Tùng-Needle Juniper)
Hollywood Juniper

Juniper chinensis San José

Loại này lá hơi xấu cho nên thường dùng làm gốc ghép lá Shimpaku. Gốc của chúng phát rất mạnh.
Juniper chinensis San José

Juniperus horizontalis

Đúng như tên gọi, loài này thường có khuynh hướng bò ngang (horizontalis tức là ngang). Lá loài này thường có màu hơi xanh lơ. Chúng được gọi là thảm màu xanh.

Juniperus prostrata

Tuy màu sắc , kiểu lá của Protrasta không mấy hấp dẫn , nhưng đây là loài Juniper rất khỏe, chóng mập gốc. Do đấy, được nhiều người chuộng.Đây cũng là loài được chọn để làm gốc ghép cho những giống Juniper lá đẹp vào đó.
Juniperus prostrata

Duyên tùng Đài Loan

Mình không chắc tên quốc tế của nó là gì, nhưng dân Việt Nam gọi vậy. Giống này lá thưa hơn duyên tùng Việt Nam và hơi ngả vàng. Gỗ của duyên tùng Đài Loan thì dẻo và dễ uốn hơn so với duyên tùng Việt Nam. Nếu 2 cây cùng một độ lớn gốc thì cành của tùng Đài Loan nhỏ hơn so với tùng Việt Nam, tức là khi để mọc tự nhiên độ vót của tùng Đài sẽ nhiều hơn so với tùng Việt.
duyên tùng đài loan

Duyên tùng Việt Nam

Duyên tùng Việt Nam (mình cũng không biết tên quốc tế là gì luôn) có mật độ lá dày hơn và xanh đậm hơn duyên tùng Đài Loan. Cả duyên tùng Việt và Đài đều có chung một đặc điểm là chồi trên cùng ít phân nhánh hơn so với các dòng tùng khác.
duyên tùng việt nam

Tùng cối

Dân Bắc gọi tùng cối bởi nó hay bung lá kim (tức là bung cối). Loài này nếu để mọc tự nhiên thì thân nó thẳng tuột, gỗ khá cứng và khó uốn. Với khí hậu miền Bắc Việt Nam thì loài này sinh trưởng rất tốt. Có một cách phân biệt tùng cối so với duyên tùng là nhìn vỏ cây. Vỏ tùng cối màu xám xám, trong khi duyên tùng thì vỏ nó màu đen, và duyên tùng khi bóc đi lớp vỏ ngoài thì nhu mô nó màu đỏ sậm trong khi nhu mô tùng cối màu đen nhiều hơn và chỉ pha chút đỏ.
tùng cối

Bài liên quan:
Phân biệt tùng Itoigawa, Shimpaku và Kishu
4 bước làm tàn cây Tùng (Juniper) của ông Masahiko Kimura
Kỹ thuật trồng và chăm sóc tùng (Juniper)
Quá trình nuôi một cây shohin Juniper-cây cảnh siêu nhỏ

Một bình luận

  1. Ý tưởng cho cây cong chữ S
    Ý tưởng cho cây cong chữ S 05/05/2014 at 05:23 |
X