Dịch bài từ: Developing a Juniper Shohin/ Juniper Bonsai
Đây là 1 cây Juniper(bách xù)tôi mua tháng 8 năm 2002, nó cao 60cm và được trồng trong 1 cái chậu đường kính 20cm. Cũng như bất kỳ 1 cây bonsai nào khác, cây của tôi cũng sẽ phải trải qua 1 quá trình huấn luyện dài và “đau khổ” để được gọi là 1 cây bonsai.


Tạo dáng ban đầu và nuôi cây cho hồi sức

Thân cây này hơi nhỏ, nên tôi sẽ không làm 1 cây lớn với chiều cao 45-60cm khi thành phẩm. Mặc dù có bộ tàn khá hoành tráng và chi chít những cành là cành, đường kính thân cây chỉ vỏn vẹn chưng 2.5cm, to hơn ngón cái 1 chút. Dựa theo tỷ lệ vàng trong bonsai(đường kính thân/chiều cao=1/6), cây này chỉ nên cao chừng 15cm thôi.
Tôi có 2 lựa chọn. 1 là trồng cây xuống đất trong vài năm, cố gắng giữ lại tất cả mọi cành lá cho thân mau lớn, 2 là chấp nhận cái thân bé tý và bắt đầu tạo hình luôn 1 cây cao chừng 15-17cm.
nuôi cây shohin juniper
Đây chính là bài học đầu tiên cho những người mới tập làm bonsai. Đó là đường kính thân sẽ quyết định chiều cao của cây khi thành phẩm(Thiện nghĩ nhiều người sẽ không đồng tình với quan điểm này vì ngày nay thấy cây văn nhân nhiều quá! Thông thường là cây thân 10 cm/ cao mét hai, tức là khoảng 1/12 !). Việc cố tình làm 1 cái cây cao tầm 30cm mà đường kính thân chỉ 2.5cm thường dẫn đến cảm giác đó là 1 cái cây non trẻ hoặc giống như “1 cái que cắm trong chậu” vậy.
nuôi cây shohin juniper
Sau 1 hồi cắt tỉa thẳng tay, cái cây còn lại như hình trên! Dựa vào sức khỏe của cây, cây làm đúng mùa và chế độ chăm sóc “sau phẫu thuật” hợp lý, tôi tin chắc rằng cái cây sẽ sống sót sau lần cắt tỉa này.
Một cách bài bản, tôi có thể tạo 1 cây trực với các cành sắp xếp tuần tự từ dưới lên. Tuy nhiên ở đây tôi muốn tạo ra 1 cái cây xoắn vặn, nhiều mấu cành, và nhìn thật dữ dội. Khi học về vẻ đẹp của cây Juniper Nhật hoặc phong cách yamadori của châu Âu, ta thường thấy dạng thân xoắn vặn ngẫu nhiên, hơn nữa tán lá thường chỉ có 2-3 cành. Những cây juniper hàng hiệu thường không có quá nhiều cành, vì tính chất của giống cây này hợp với vẻ giản dị, trang nhã.
Bạn có để ý rằng tôi chừa lại rất nhiều đầu mẩu cành không? Mặc dù sau này đa số chúng sẽ được loại bỏ, nhưng hãy cứ tạm để lại để bạn có nhiều lựa chọn tạo dáng về sau( các điểm nhấn đẹp của cây nên có những đầu mẩu jin, bởi vì chúng thu hút ánh mắt người xem)


Quấn dây sau khi cây đã hồi sức

Sau 1 tháng, cái cây đã lớn lên trông thấy(tôi phát hiện ra rằng với thời tiết ấm và ẩm ướt trong tháng 8 ở nước Anh, cây phát triển rất nhanh). Bây giờ là lúc ta có thể tiếp tục làm các bước chỉnh sửa tiếp theo. Tôi quấn cành cây bằng dây cọ(để tránh bị vỡ thân) sau đó quấn dây thép. Sang năm, khi mà cây lớn lên thì những nét xoắn vặn ngẫu nhiên sẽ tự xuất hiện thêm.
nuôi cây shohin juniper
Sau đó tôi lược bớt các cành jin đi và trồng cây xuống đất. Tại sao tôi lại trồng cây xuống đất khi đã có 1 cây định hình rồi vậy? Tôi có 1 vài lý do như sau:

  1. Cây cần có thời gian phục sức sau lần cắt tỉa mạnh tay như vậy.
  2. Đoạn thân mới cần phát triển to hơn để trông liền lạc với thân cũ(đoạn thân mới được bọc trong dây cọ, nhìn nó có vẻ to nhưng thực tế lại chưa tương xứng với đoạn thân cũ)
  3. các cành mới cũng cần phát triển to ra cho tương xứng với cây.

Lý do quan trọng hơn là trên cây có những “đường sinh dưỡng”, nghĩa là mỗi cành đều có những rễ cây tương ứng nuôi dưỡng. Khi ta cắt cành đi, 1 bộ phận rễ tương ứng nuôi cây sẽ bị chết, và thân cây cũng xuất hiện những đường shari(phần thân cây bị chết khô) tự nhiên. Hiện tại ta khó mà biết được rễ nào cần cắt bỏ và rễ nào cần để lại nên khó cho được vào chậu nhỏ phù hợp.
Và thế là sau bước chuẩn bị ban đầu, cái cây bị bỏ mặc trong xó vườn trong vòng vài năm.

Cho cây vào chậu nhỏ

Tháng 3 năm 2006, cây được đào lên khỏi mặt đất. Trước đó 18 tháng (năm 2004) cây đã được uốn sửa thêm 2 lần nữa, một lần uốn cong thêm thân chính, và 1 lần tỉa tán lá+loại bỏ dây quấn. Bây giờ cây đã có thể trồng trong chậu nhỏ bởi vì bầu đất đã được thu gọn một cách tự nhiên do cắt cành, tôi đã không bỏ phí một cái rễ sống nào cả.
nuôi cây shohin juniper
nuôi cây shohin juniper
Công việc tiếp theo là loại bỏ phần da bị khô trên thân cây để định hình mặt chính của cây. Các cành cây sau đó sẽ được sắp xếp sao cho phù hợp với mặt chính này. Sau đó tôi bôi thuốc bảo vệ lũa lime-sulphur.
nuôi cây shohin juniper
Tiếp theo tôi quấn dây. Tôi quấn dây toàn bộ cây tới từng nhánh nhỏ nhất, bởi vì sẽ không tạo được 1 cây chuẩn mực nếu các nhánh nhỏ bị sắp xếp lộn xộn.
Tôi cảm thấy chưa hài lòng với phần ngọn của cây, trông nó khá rườm rà nhưng tôi quyết định để vậy thêm vài tháng để suy nghĩ chắc chắn đã.


Cố định dáng

Tới tháng 7 năm 2007, tôi quyết định bỏ phần ngọn cây đi, nhưng làm jin phần ngọn. Tôi cũng thay chậu mới hợp hơn và sửa lại bộ tàn nữa. Vậy là sau 5 năm cây đã hoàn thành và cao chừng 20cm (tính cả phần ngọn jin)
nuôi cây shohin juniper

Bài liên quan:
Phân biệt tùng Itoigawa, Shimpaku và Kishu
4 bước làm tàn cây Tùng (Juniper) của ông Masahiko Kimura
Kỹ thuật trồng và chăm sóc tùng (Juniper)
Phân biệt các giống tùng (Juniper)

12 bình luận

  1. Kỹ thuật trồng và chăm sóc tùng(Juniper)
  2. Tâm
    Tâm 06/12/2014 at 10:01 |

    Tùng (Juniper)là một chi trong họ Bách (Cupressaceae). Cách phân biệt là căn cứ vào hình dạng quả chứ không phải vỏ cây.Nhiều loại Bách có lá, vỏ đẹp hơn cả tùng nếu dùng làm bonsai. Cây Tùng tán Đà Lạt có lớp vỏ nứt nẽ, lột phần vỏ chết ra thì phần da bên dưới còn đỏ hơn cả Shimpaku.

  3. Tungphong Hoang
    Tungphong Hoang 24/04/2015 at 22:04 |

    Cam on a nhieu nha

  4. Khách
    Khách 23/02/2016 at 22:39 |

    Chào các a. E có chút vấn đề muốn hỏi về tùng cối. Nếu như theo hiểu biết hạn hẹp của e. với tùng la hán. Nếu đã uốn thân bẻ con thân thì cây sẽ chậm lớn hơn. Vậy với tùng cối. Khi bẻ cong thân chứ k phải bổ. cây có chậm lớn k ạ. E xin cảm ơn.

    1. Khách
      Khách 10/03/2016 at 08:35 |

      Chào bạn, mình bắt đầu chơi tùng cối được 12 năm và cũng bắt tay vào bẻ sau 1 năm chơi tùng. Bằng kinh nghiệm của mình thì thấy cành sau khi bẻ đại đa số là dừng lớn một thời gian tuy nhiên nếu số cành bẻ ít và chăm sóc tốt sau nửa năm tùng lại phát triển bình thường. Nếu ở miền bắc thì thời tiết, lượng nước là hai yếu tố hàng đầu quyết định sự phát triển.

  5. Khách
    Khách 12/04/2016 at 20:05 |

    Sao la tung coi o vn van dai hon so voi la sipaku nhi xin moi nguoi chi jup cho Hay 2 lai nay khac nhau

    1. Khách
      Khách 07/05/2016 at 18:11 |

      Toi nghi co su khac nhau giua 2 loai nay
      Hinh nhu tung coi va simpaku co su khac nhau La tung coi de bi bung la kim Con simpaku thi ko

  6. Khách
    Khách 12/04/2016 at 20:06 |

    La cua simpaku it khi bung Con la tung coi rat de bung coi

  7. Khách
    Khách 14/05/2016 at 07:55 |

    Xin cho mình hỏi cây Tùng bồng lai (tùng lá văn trúc, tùng lá thiên môn đông) là loại nào vậy ? Cám ơn.

  8. Đoán nhu cầu phân bón qua hình dáng cây
  9. Đoán nhu cầu phân bón qua hình dáng cây – CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ LOVET
X