Nguyên tắc 1: Đơn giản

Hãy ngắm cây của ngài Kimura-nhà ảo thuật người Nhật bản để cảm nhận vẻ đẹp của sự đơn giản. Bonsai thường là những cây già nua đã bị thời gian bào mòn những gì thừa thãi, chỉ còn lại những thứ tinh túy nhất, đơn giản nhất. Bạn có thể nói cây bị nặng đầu, bị lệch, phần sống quá mong manh so với phần chết nhìn phát ngán v.v Nhưng thực tế là nhiều người vẫn công nhận nó đẹp!
1d971ac1e7ab070207d8b635051dcfb2_42965814digitalizar0046

Nguyên tắc 2: CÂN BẰNG

Các nghệ sĩ cần phải tạo ra một ảo giác về sự cân bằng, được gọi là cân bằng thị giác. Ví dụ bức ‘bữa tiệc cuối cùng’ của Da Vinci là một điển hình của tính cân bằng:
last_supper_davinci
trong nghệ thuật cây cảnh, tính cân bằng được thể hiện ở sự đối trọng giữa tán lá và rễ, sao cho nhìn tổng thể cây phải cho cảm giác vững chãi, dù là cây trực, cây đổ hay bạt phong gì đi nữa thì vẫn luôn cần cảm giác cân bằng:
cay_dang_do

Nguyên tắc 3: ĐỒNG NHẤT

Đây là nguyên tắc mới trong thiết kế hiện đại. Nguyên tắc này mách bạn nên sử dụng những yếu tố, đối tượng, màu sắc giống nhau xuyên suốt trong các tác phẩm của mình. Các thành phần trong tác phẩm đều có 1 mối liên hệ nào đó, nó tạo sự đồng nhất. Ví dụ tác phẩm này, bạn có thấy đường nét mép chậu bên phải rất hợp với đoạn thân dưới ko? Mình chắc đó là chủ ý của tác giả khi làm chiếc chậu handmade này.
tinh_dong_nhat_trong_tac_pham_bonsai

Nguyên tắc 4: ĐIỂM NHẤN

Một cách để đạt được nhấn mạnh là tạo ra trung tâm của sự quan tâm, hay còn gọi là một tâm điểm. Một khu vực trung tâm là khu vực mà mắt có xu hướng tập trung vào đó. Nó là trọng tâm của sự chú ý của người xem. Ví dụ bức `thiếu nữ bên hoa huệ` của Tô Ngọc Vân, bức này có sự Chuyển động – Movement từ tay thiếu nữ, tới bông hoa, tới gương mặt, rôì tới bờ vai, rồi lại chạy tới tay, tạo thành một vòng khép kín. Khiến gương mặt ghé vào bông hoa thành trung tâm nổi bật của tác phẩm thu hút ánh nhìn vào đó.
thieunubenhoahue
Chuyển sang cây cảnh, tôi muốn lấy ví dụ cây dưới đây. Nhìn cây chẳng có gì đặc biệt, nhưng có một khúc ngoặt đặc biệt tại cổ cây mà tôi cứ phải ngắm nó mãi, nó nằm ngay chính giữa bố cục và mọi chi tiết xung quanh đều tập chung ánh nhìn vào khúc ngoặt này.
diem_nhan

Nguyên tắc 5: LUẬT CẬN VIỄN

Nên bố trí chi tiết gần ta thì lớn, chi tiết xa hơn thì nhỏ. Điều đó tạo cảm giác về chiều sâu của tác phẩm. Trong tranh vẽ thì khó, nhưng cây vốn đã 3d sẵn rồi thì dễ thôi, chỉ cần làm tán cây mặt trước lớn, tán cây mặt sau nhỏ hơn là được. Cây này tán dưới cùng lớn nhất, tạo cảm giác gần ta nhất. Bạn hãy chú ý tới 1 tán rất nhỏ phía sau ở gần thân nữa, chính nó tạo cho tác phẩm có chiều sâu.

chieu-sau-tac-pham

Nguyên tắc 6: TỶ LỆ 1/3

Là tỷ lệ vàng được áp dụng trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật. Nó tạo nên sự hài hòa cho tác phẩm. Mình chỉ ví dụ 1 nguyên tắc theo mình là nên có nhất trong bố trí tay cành. Đó là cành 1 ở vị trí 1/3 thân, cành 2 ở vị trí 1/3 đoạn còn lại, cứ thế tới đỉnh. Nguyên tắc này tạo ra sự hội tụ dần về phía đỉnh, cũng là cách dẫn dắt ánh mắt người xem dọc theo đường chuyển của thân. Thật ra nguyên tắc về tỷ lệ thì rất nhiều, nhưng mình chỉ nêu đại khái có vậy kẻo mấy người theo trường phái `bonsai thiên nhiên` ném đá mình.

Nguyên tắc 7: NHỊP ĐIỆU

Nhịp điệu chính là sự nhắc lại một cách có chủ đích các hình dạng, hình khối, màu sắc. Nó có tác dụng nhấn mạnh 1 chi tiết nào đó. Ví dụ cây sanh của bác Nguyễn Gia Hiền này, 2 đoạn thân trực ở giữa có nét chuyển tuơng tự nhau, đúng nghĩa phu thê hòa thuận.

phu_the_nguyen_gia_hien

Kết luận: Những nguyên tắc chung bạn đọc tham khảo thôi, vào cuộc rồi thì thiên biến vạn hóa. Các nghệ nhân nổi danh đều nói `tùy cây mà làm`. Ví dụ cuối cùng là một cây của ngài Robert Steven mang phong cách của đất nước Namibia, nó chẳng tỷ lệ, chẳng có nhịp điệu cũng chẳng đơn giản luôn, nhưng vẫn đẹp bởi nó gợi nhớ tới 1 cây có thật.

namibia-robert

Bài liên quan:
Cảm nhận về cây bài
30 nguyên tắc abc cho người mới học làm cây
Ứng dụng quy tắc nghệ thuật trong bonsai

8 bình luận

  1. 29 điều nên lưu tâm khi tạo hình cây cảnh
  2. Thế nào là một cây cảnh đẹp
  3. Vẻ đẹp của bonsai (phần 1)
  4. 30 nguyên tắc abc cho người mới học làm cây
  5. Quá trình nuôi một cây shohin Juniper-cây cảnh siêu nhỏ
  6. Tính thẩm mỹ của tác phẩm bonsai
  7. 29 điều nên lưu tâm khi tạo hình cây cảnh – CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ LOVET
  8. Quá trình nuôi tùng Shimpaku của Brian VF
X