Đất sét nung Akadama

Thật ra đất sét viên vốn được dân ta dùng trồng cây cảnh từ lâu. Trước đây mình có đọc một bài về hướng dẫn trồng hoa trà, họ dùng đất sét đập nhỏ để trồng để tạo độ thoáng cho đất bởi vì rễ cây trà mảnh và yếu, không phát triển nổi trên đất sét để nguyên quá chặt. Hoặc đợt vừa rồi đi triển lãm ở Ninh Bình mình có nghe một nhà vườn ở Phủ Lý chia sẻ anh ấy toàn trồng bằng đất ruộng phơi khô, đập nhỏ, để trong nhà 1 năm rồi mới đem ra trồng.

Tuy nhiên đất sét chưa qua nung sẽ có một số nhược điểm:

  • Mau bị rã khi tưới nước, thông thường 1 năm là phải thay đất rồi.
  • Các chất khoáng lẫn trong viên đất chưa được nung thì cây sẽ khó hấp thụ.
  • Các mầm bệnh như trứng giun, các loại tuyến trùng còn nhiều và có khả năng phát triển gây bệnh tuyến trùng rễ.

Ngược lại, đất sét nung sẽ có ưu điểm:

  • Phân rã chậm, nếu nung đúng tiêu chuẩn để 5 năm vẫn còn nguyên hình dạng viên.
  • Tuy chậm nhưng vẫn phân rã. Điều này khiến cho đất nung tốt hơn gạch non đập vụn bởi chỗ phân rã sẽ tạo khoảng trống để rễ phát triển.
  • Nước tưới sẽ ngấm vào bên trong viên đất, sau đó lại từ từ bốc hơi ra cung cấp độ ẩm cho cây.
  • Nhẹ nên không đè lên rễ khiến rễ bị nghẹt, bưng bê chậu qua lại cũng tiện hơn.

Người ta phân làm 3 loại đất nung: nung non, nung vừa và nung già. Loại nung nào thì khi ngâm 15 phút, lấy tay bóp cũng rã. Điều khác nhau là: loại nung non thì rã mịn hơn loại nung cứng.

Sở dĩ người Nhật tạo đất sét có độ nung khác nhau là để ứng với các giai đoạn cây trồng khác nhau (Các bạn đừng lầm lẫn với hạt độ to nhỏ).

Khi cây con đang ở mức phát triển mạnh, người ta dùng đất nung non. Ý muốn là đất nung non sẽ dễ bở và trôi đi dần theo nước tưới. Nhờ hạt đất mòn bớt, chậu có chỗ cho rễ phát triển: rễ lớn và nhiều. Đó là lý do đôi khi thay đất sang chậu hơi trễ, lúc tháo bàu rễ ra khỏi chậu trồng, chúng ta có thể chả trông thấy tí đất nào còn sót trong chậu.

Ngược lại, những cây thành phẩm, rễ phát chậm và nhỏ, loại đất nung già sẽ thích hợp hơn. Vì 5-10 năm mới phải thay chậu, tỉa rễ 1 lần.

Lò nung đất sét kiểu đơn giản

Kiểu nung đất này rất đơn giản, rẻ tiền, hầu như chẳng mất tí chi phí nào. Nhược điểm là không kiểm soát được nhiệt độ lò nung và có nhiều khói. Ở thành phố mà bạn nào nung kiểu này lỡ cảnh sát phòng cháy chữa cháy kéo tới là mất bộn tiền với họ.

Đầu tiên là đập nhỏ đất sét nhẹ ra, sàng lọc lấy kích thước mong muốn rồi đem phơi khô (đất còn ướt sẽ lâu chín). Đừng dùng đất cát pha bởi chúng không có độ kết dính. Tỉ mỉ hơn, bạn có thể cắt nhỏ rơm rạ từng đoạn 1cm, trộn vào đất nhão, sau đó mới phơi khô và đập nhỏ thì đất sẽ xốp hơn.
đất sét nhẹ đập nhỏ
Tiếp theo là quây lò, gọi là lò cho oai chứ thực ra là mấy viên gạch quây vào để đun trấu cho dễ thôi. Các bạn chú ý các viên lớp đầu tiên cách nhau 2 cm để không khí vào được trong lò. Ngoài ra, thêm viên gạch lỗ để đưa không khí vào giữa lò, nếu lò to thì tăng lên nhiều viên như thế.
lớp gạch đầu tiên của lò nung đất akadama
Tiếp theo, nhóm lò bằng cách cho một cuộn rơm to vào trong lò, đốt cho rơm cháy mạnh rồi đổ trấu trùm kín lên, lúc này trong lò chỉ có khói bốc mạnh chứ không còn ngọn lửa là được, ta bắt đầu cho đất vào lò.
đốt lò nung đất sét akadama
Khi rơm mồi đã cháy hết thì chỉ còn khói nhẹ và mùi thơm của trấu.
lò nung đất sét khi đã cháy ổn định
Cứ một lớp trấu lại một lớp đất, sau mỗi một thời gian trấu và đất sẽ sụt dần xuống, ta lại bổ xung thêm như trên hình cho đến hết.
đổ thêm đất sét vào lò nung khi trấu đã sụp xuống
Sau khoảng 8 tiếng thì lò tắt, ta đợi lò nguội rồi đem ra sàng lại những hạt có kích thước phù hợp.
lò nung đất sét đã tắt
Đem ngâm nước 3 ngày thấy không bị rã nữa. Đất khá nhẹ, bóp nhẹ tay thì không vỡ, bóp mạnh thì vỡ làm nhiều mảnh nhỏ. Độ cứng của đất nung khoảng tương đương với viên phấn viết bảng. Đất rất xốp, hút nước mạnh, chắc sẽ tan rã sau thời gian dài trồng cây. Cảm nhận ban đầu là đạt yêu cầu cho cây bonsai.
đất sét nung đạt tiêu chuẩn

Lò nung đất sét kiểu hiện đại

Lò này có ưu điểm là kiểm soát được nhiệt độ và thời gian đun tốt hơn, tuy nhiên chế tạo khá phức tạp không phải ai cũng làm được.

Quá trình đun từ ban đầu tới lúc đạt 500 độ F khoảng 2h30′, sau đó tắt bếp và đậy nắp thông hơi lại để 4 tiếng thì lò nguội xuống 300 độ F, khi đó là lấy ra dùng được.

Ngăn thứ nhất của giá đỡ từ dưới đếm lên là ngăn không cho ngọn lửa hun trực tiếp vào đáy khay đất thứ nhất, ngăn này chỉ để vài lớp sắt vụn, và đồng thời nhờ nó mà sức nóng phân bổ đều ra xung quanh 4 vách của lò. Xung quanh vách lò và giá đỡ có khoảng cách 7cm, giữa khay đất trên và dưới cũng có khoảng cách 6cm giúp sức nóng phân phối đều. Để không bị mất nhiệt nhiều thì ống khói được chế có nắp đậy và điều chỉnh mở ít nhiều hoặc đóng kín, khi nung nắp phải mở để không khí vào thì lửa mới cháy được, nếu mở nắp nhiều thì bị mất nhiệt. Khi tắt lửa thì đậy nắp ống khói 100% dùng sức nóng sẵn có tự nó nung nó, đây là cách tiết kiệm nhiên liệu. Nung từ 0 đến 500 độ F thì lò nào cũng đạt được, không cần vật liệu cách nhiệt nhưng tốn nhiên liệu nhiều hơn, từ 500% F trở lên lò kém cách nhiệt sẽ không làm được. Thời gian nung từ 0 -500 % tùy thuộc vào hệ thống cách nhiệt, sức đốt, khối lượng vật bị đốt, độ ẩm ướt vật bị đốt, với lò này khi không có đất chỉ 15 phút đã đạt đến 500 độ F nhưng khi có đất vào phải mất 2h30′ dù đất rất khô. Điều rất thú vị khi làm thử mới biết, đó là không như ta suy luận sợ giữa tâm không hấp thụ được sức nóng mà không chín bằng những nơi khác, ngược lại trong giữa tâm lại chín hơn những nơi khác, bởi khi nhiệt độ đạt 500 độ F thì hơi nóng đã thấm toàn bộ trong đất mà giữa tâm được bao bọc nhiều hạt đất với nhiệt là 500 độ F. Cái này được Nhật áp dụng chế cái nồi hầm thịt, để nước để thịt vào nồi cấm điện khi vừa sôi tắt điện vài giờ sau tự động thịt mềm nhũn.
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
giấy cách nhiệt

giấy cách nhiệt

lò nung đất sét akamada
dựng khung lò

dựng khung lò

lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
làm khay đựng đất

làm khay đựng đất

lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada

đồng hồ đo nhiệt có phần đuôi kim loại dài khoảng 20cm, khi gắn vào lò, mặt đồng hồ nằm bên ngoài để mình quan sát, còn phần cán kim loại xuyên qua thành lò vào tới không khí bên trong lò để xác định nhiệt độ. Giá hiện nay khoảng 150.000đ, thấy xài khá bền.

nắp thông hơi của lò nung đất sét

nắp thông hơi của lò nung được thiết kế sao cho có thể đóng mở được

lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
lò nung đất sét akamada
đất sét qua nung lửa ngâm 3 tháng chưa phân rã

đất sét nung ngâm nước 3 tháng chưa phân rã

cây thông đen trồng bằng đất sét nung mọc rất tốt

cây thông đen trồng bằng đất sét nung mọc rất tốt, tỷ lệ pha đất là 3 đất nung+7 sỏi nhỏ

Nguồn lò nung akadama việtlò nung akadama soil

Chuyên mục: Kỹ thuật bonsaiĐã gắn thẻ với:

22 bình luận

  1. […] mất công đổ rác!) Xỉ than là chất trồng tốt, có tính chất gần giống với đất sét nung. Cách làm là ta đập nhỏ xỉ, cho vào rá và sàng trong nước để loại bỏ […]

    • hì, mình không có điều kiện làm, lò hiện đại như hướng dẫn làm mất khoảng 600$ (theo lời người hướng dẫn), lò thủ công thì cần phải làm cỡ 1 lò nung vôi mới bõ, mà mình ko có khả năng làm thế :( Lại nữa, làm ra rồi có được mấy người hiểu và dùng đất này chứ. Nên mình thi thoảng nung lò nhỏ nhỏ để dùng thôi.

      • B có thể chỉ cho m chỗ làm lò sản xuất được nhiều đất nung viên tròn ?m cần nhiều.thanks b

        • Loại này ở trong Nam thì mình ko biết, nhưng ngoài Bắc có vẻ không phổ biến, mình đi vài hội chợ ko thấy bán bao giờ, tìm trên mạng cũng ko có.
          Trước mình thấy công ty Vạn Niên Tùng có bán, nhưng giá khá là cao. Nếu bạn không tự nung được thì nên xem xét thay bằng loại khác. Có 1 số loại đất khác có thể tốt như akadama, chỉ cần nó có mức giữ nước và thoát nước hợp lý. Ta cũng có thể pha trộn nhiều loại đất để có mức giữ nước hợp lý, ví dụ pha xỉ giữ nước nhiều với sỏi giữ nước ít.
          bạn tham khảo thêm bài viết bổ ích này xem sao: http://hoalancaycanh.com/diendan/showthread.php?21168-co-nen-dung-akadama.html

      • Cảm ơn bác Thiện, em phải tiến hành làm lò thôi. Bác nói đúng, làm lò nhỏ, phục vụ mình là chính. Tự munhf sáng tạo, cái thú là ở đấy bác nhỉ? Làm bán nó lại khác roo8f.

    • Anh ơi, em ở tphcm thì chỗ nào có bán đá akadama ạ?

  2. Chào tác giả bài viết.
    Mình cũng đang chuẩn bị làm một số chậu cây cảnh sử dụng bằng đất sét nung để trang trí trong các phòng làm việc của cơ quan. Tuy nhiên mình vẫn đang phân vân là đất sét nổ có đáp ứng được với nhiều loại cây hay k? nhờ bạn tư vấn giúp mình. thanks!

    • Chào anh,
      Không hiểu anh định trồng cây bonsai (sanh, si, đa, tùng, thông …) hay trồng hoa?
      Nếu trồng hoa thì em nghĩ dùng đất sét nung không hợp. Bởi kết cấu rời của nó khiến cho cây đứng không vững, dễ đổ ngã làm đứt rễ (cây bonsai họ có dây chằng vào đáy chậu nên không đổ)
      Nếu trồng bonsai thì em nghĩ đất sét nung phù hợp với mọi loại cây, chỉ cần gia giảm thêm các thành phần khác (sỏi, diatomite, vỏ cây …) sao cho phù hợp. Tuy nhiên cây bonsai anh không nên trồng trong nhà. Người Nhật họ chỉ đem cây vào nhà trưng bày không quá 2 ngày là đem ra sân. Bởi vì bonsai nói chung đều là các cây đa niên, trong tự nhiên chúng rất cao lớn và ưa nắng 100%. Thiếu nắng, đốt lá sanh sẽ dài, lá to còn thông tùng thì lá sẽ thưa và bung cối không đẹp.

      • Anh cho em hỏi đất sét nhẹ là gì? Và lấy ỡ đâu,sông hay ruộng… ạ.và cả cach làm cho đất có kich thuoc phu hop nua ạ

  3. Anh cho em hỏi đất sét nhẹ là gì? Và lấy ỡ đâu,sông hay ruộng… ạ

    • Và cả các làm cho đất có kich thuoc phù hợp nữa ạ

      • Chào bạn, rất xin lỗi vì mình dùng từ “đất sét nhẹ” là hơi khó hiểu. Thành phần cơ giới của đất gồm hạt cát/limon/sét, tùy theo tỷ lệ pha trộn giữa 3 thành phần này mà chúng ta gọi là đất cát/ đất thịt hay đất sét. Hoặc có chia thêm thành đất sét nặng/đất sét nhẹ/ đất thịt nhẹ…
        Thực tế, người Nhật sử dụng “đất mặt ruộng” (là đất lấy trên bề mặt ruộng canh tác) chứ không phải thứ gì cao siêu cả.
        —————-
        Để tạo viên đất có kích thước phù hợp, đầu tiên bạn phơi khô, đập nhỏ, sàng qua tấm lưới hoặc rổ có kích thước phù hợp (3mm, 5mm).
        —————-
        Một cách làm đất khác mất công hơn, viên đất nhẹ hơn do bác Vũ Hưng bày:
        Đổ khoảng 1 chén (bát) hỗn hợp bột đất phân trộn rơm vụn vào nia hoặc rá. Phun nước và xoay tròn. Những hạt đất gặp nước sẽ vo lại với nhau thành viên (như cục tuyết lăn trên núi xuống thành tảng tuyết). Bạn cần lưu ý điểm này: đừng dùng tay xoa nắn, viên đất sẽ “chảy nhựa” và sau này cứng như viên xi măng, không tốt cho cây.
        https://lh5.googleusercontent.com/-IK0VGAhrBHo/U9ExM2MUhWI/AAAAAAAABP0/yCGZID0gUJ4/w600-h450-no/dat-trong-keto-2.jpg

        • Dạ em cám ơn anh đã giải thích,chúc anh có nhiều sáng kiến hay cho em và mọi nguời học hỏi nữa ạ hii

  4. Dạ em cám ơn anh thiện nhìu thật nhìu ạ,neu có gì khong hieu em xin phép anh chỉ giúp ạ hii

  5. Anh cho em hỏi nếu đem đất Sét nung đi trồng rau sạch theo mô hình aponics được không

    • bạn muốn dùng để trồng rau sạch dùng đất set nung nhiệt độ cao hơn mới đuoc lâu bạn ạ

  6. […] gây bí đất. Nếu có điều kiện, bạn nên nung sơ đất qua lửa để tạo thành đất sét nung Akadama. Ưu điểm: 1. Đất lâu rã hơn. 2. Việc đốt cháy các hợp chất hữu cơ trong […]


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *