Kinh nghiệm trồng thông đen Nhật Bản (Phần 7)

Nói đến tên cây Thông thì chắc ai cũng có thể biết. Nhưng có biết đúng cây Thông hay không thì chưa chắc. Có lẽ tới giờ này, số người biết mặt cây Thông thực sự chắc cũng chưa đông lắm. Chả riêng gì Việt Nam, ở đâu cũng có rất nhiều người gọi những cây tên Thông mà thật sự chả liên hệ gì với Thông.

Ngay như trong sách kỹ thuật Bonsai Toàn Thư, dịch giả Phạm Minh dịch cây Needle Juniper (Bách kim hay Tùng Kim, Juniperus rigida) là Thông cối lá kim.

Điều mình muốn nói: chúng ta nên cẩn trọng khi nói chuyện về cây Thông. Có thể có hiều lầm về cây Thông mà mình không biết.

Bài này chứa một số khái niệm không có trong sách vở nhưng được “chế” ra cho dễ dùng, nên mong bạn vui lòng đọc kỹ để dễ dàng hiểu được các phần khác.

tên gọi sai về cây tùng kim

Mô tả về lá thông đen

Thông đen Nhật Bản có 2 lá hình kim ở mỗi túm lá. Bởi vậy người ta xếp thông đen vào nhóm thông 2 lá (thông càng nhiều lá trong 1 bao lá càng khó trồng). Bạn xem hình dưới:
lá cây thông đen nhật bản
Cuối lá có 1 bao mỏng bó 2 lá lại với nhau thành 1 nhóm gọi là bao lá. Bao lá sẽ ở với lá Thông suốt thời gian lá còn trên cành. Bao lá có nhiệm vụ giữ cho hai lá Thông úp mặt cong lõm vào nhau ở phần cuống lá.
Nhờ thế, giữa phần lõm của 2 lá sẽ có một chồi lá non, sẽ được lá và bao lá bảo vệ trong suốt thời gian cuống lá còn dính với cành. Vì một lý do nào đó, nếu hai lá bị nhổ khỏi cành, chồi lá non sẽ được tháo bỏ lệnh cấm phát triển. Thế là chồi lá non bung lên, thay thế lá bị mất.
bao lá cây thông đen nhật bản
lá cây thông đen nhật bản sau khi đã bị tách bỏ bao lá

Lá thông khi đã được tháo bỏ bao lá.

lá thông đen nhật bản đã khô

Lá thông già sẽ khô và rụng.

Khi lá Thông già, lá trở nên vàng dần rồi cuống lá sẽ teo lại khiến cả lá, bao lá, chồi lá đều rụng khỏi cành. Điều này có nghĩa là: nếu bao lá bị rời khỏi thân cành, chồi lá non trong bao lá cũng mất theo.
Như vậy, nếu bạn nhổ lá để mong muốn có lá mới mọc ra. Bạn nên nhổ từng lá, để tránh bao lá bị rớt theo lá.

Bạn cũng có thể cắt ngắn lá còn chửng 5-10 mm trên bao lá. Vài tháng sau, lá bị cắt sẽ rụng. Cách này tuy an toàn nhưng lại chậm khiến đôi lúc lá non ra không đúng lúc.

Theo mình, cách tốt nhất là cắt ngắn lá vài ngày, rồi sau đó nhổ từng lá một khỏi bao lá và nên dùng nhíp để nhổ. Nếu cần, dùng một tay giữ bao lá. Tuy nhiên thực tế không phải lúc nào bạn cũng có thể luồn tay giữ bao lá.

Ở những lá già và sức phát triển của cây khá mạnh, bạn có thể thấy chồi non giữa hai lá có khuynh hướng phát thành một đọt chồi. Trường hợp này có, nhưng cũng ít xảy ra.
chồi lá mọc ra giữa 2 lá già

Chồi lá mọc ra giữa 2 lá già.

Tuổi lá thông

Lá Thông bình thường sống tới 3 năm thì có khuynh hướng già. Úa vàng từ đỉnh vào rồi rụng. Vì lá già rồi rụng và rụng cả bao lá, cho nên khi bạn thấy lá thông già (cỡ 2 tới 3 năm tuổi), bạn nên nhổ và giữ bao lá lại. Tuy vậy, những lá thông khỏe mạnh có thể sống tới 5 năm cũng không phải là hiếm.
Nếu cây đủ mạnh và ra lá mới tại đó, bạn có thể tỉa đọt để có chồi mới tại chỗ đang có lá, dễ dàng hơn là ở chỗ không còn cái lá nào.

Đó là lý do chính mà sau này khi cần, bạn sẽ nhổ bớt lá già ở những vùng cành cần tạo chồi.

Mời bạn xem kỹ đề thấy cấu tạo mặt ngoài của lá thông: đó là những sọc dọc và mương rãnh trên toàn mặt lá. Trên đó, bạn có thể thấy bằng mắt trần, rất nhiều lỗ nhỏ li ti làm nhiệm vụ hút hơi nước và trao đổi khí.
cấu tạo mặt ngoài của lá thông
chồi mới mọc sát chân cành

Bạn có thấy cái chồi xinh xinh mới phát ở phần trong trụi lủi của cành không? Đó là một phần thưởng cho những cố gắng đưa chồi từ tuốt ngoài ngọn cành về phía trong đấy..

Tuổi của lá thông gồm những cỡ như sau:

a. mầm lá: Đó là những chấm xanh li ti trên đọt chồi
b. lá non: lá thường màu xanh đọt chuối, góc độ với đọt chồi < 5 độ.
c. lá đang lớn (hay lá chưa trưởng thành): lá đang trên đà phát dài và góc độ với đọt chồi biến thiên từ 5 độ tới 45 độ.
Lá ở giai đoạn này được mình đặt tên như sau cho dễ theo dõi:
– lá 15 : gó 15 độ
– lá 30 : góc 30 độ
– lá 45 : góc 45 độ

d. lá trưởng thành: khi lá đạt 45 độ so với đọt chồi thì gần như ngưng phát triển. Cho đến khi đỉnh đọt chồi xuất hiện một hoặc nhiều đọt mới, tức là đọt chồi bước vào điểm A ở vòng luân chuyển Auxin, lúc đó lá trưởng thành này được gọi là lá 1 tuổi (dù thực sư mới có 6 tháng tuổi. Sở dĩ gọi là lá 1 tuổi vì ở vùng ôn đới, một năm mới có 1 đợt đọt chồi. Nên lá trưởng thành dưới một số đọt chồi mới phát đều được mình coi là 1 năm như nhau (dù ôn hay nhiệt đới).
Mời bạn xem vài hình mô tả cho có khái niệm:
mầm lá ở những đọt chồi ngắn

Mầm lá ở những đọt chồi ngắn.

đọt chồi đang trên đà phát cao, mầm lá lộ chấm xanh

đọt chồi đang trên đà phát cao, mầm lá lộ chấm xanh.

đọt chồi đang trên đà phát mạnh, lớp lông trắng còn láng chưa phát mầm

đọt chồi đang trên đà phát mạnh, lớp lông trắng còn láng chưa phát mầm.

lá cây hợp với đọt chồi một góc 15 độ

Lá cây hợp với đọt chồi một góc 15 độ.

Lá cây hợp với đọt chồi một góc 30 độ

Lá cây hợp với đọt chồi 1 góc 30 độ.

lá cây hợp với đọt chồi một góc 45 độ

Lá cây hợp với đọt chồi 1 góc 45 độ.

Các giai đoạn phát triển đọt chồi ở cây thông đen

Mời bạn quan sát ba đọt chồi trong hình dưới. Đó là ba cỡ đọt chồi chúng ta sẽ thường xuyên đề cập trong bài:

  • đọt chồi non: Bạn nhìn cái đọt thấp nhất bên trái. Đỉnh đọt nhọn hoắt. Đó là hình ảnh đọt chồi non bắt đầu phát triển.
  • đọt chồi phát triển: đó là khoảng thời gian đọt chồi phát triển chiều cao. Chung quanh đọt chồi được phủ một lớp lông tơ trắng mịn.
  • đọt chồi già: đọt phát triển thật chậm rồi ngừng hẳn. Đó là thời điểm những mầm lá (chấm xanh đỉnh lá) bẳt đầu xuất hiện.

3 đọt chồi ở 3 giai đoạn phát triển

3 đọt chồi ở 3 giai đoạn phát triển.

Các bạn cần lưu ý. Tuổi phát triển của đọt chồi hoàn toàn tùy thuộc hình thái bên ngoài: chóp nhọn, lông tơ trắng và chấm xanh mầm lá. Tuổi này đọt chồi không hề tùy thuộc độ cao của đọt chồi.

Khoảng thời gian đọt chồi phát triển, nếu lượng nước dư thừa, đọt chồi sẽ rất cao và thường hơi ốm, số lá đọt chồi có thể có thường sẽ chỉ phủ 1/2 chiều dài đọt chồi. Đó là điều cho thấy có chút mất cân đối giữa lượng chóp rễ, lượng muối khoáng (phân bón) và sức phát triển của cây thông.
đọt chồi cao và ốm yếu

đọt chồi cao và ốm yếu.

Những khu vực trên cây thông đen 4 tuổi

Tiếp theo mời các bạn xem và nhớ tên những khu vực trên một cây Thông đen 4 tuổi.

Bạn cần xem và ghi nhớ những tên gọi (sẽ là hơi lạ tai nếu các bạn chưa hề thấy cây thông non). Vì là tên do mình tự đặt cho dễ hiểu nên có thể lẫn lộn với tên các bạn đã từng sử dụng bên nhà. Do đó, để thống nhất và để các bạn sau này dễ tra cứu, ở phần cuối đoạn xác định tên gọi này, mình sẽ chú thích thêm tiếng Anh nhằm giúp các bạn so sánh hay sửa đổi theo ý bạn.
Tạm thời trong bài này, các bạn chịu khó xử dụng tên do mình đặt (ở đây không phải chuyện đúng sai, chỉ cần là bạn và mình biết chúng ta đang nói tới phần nào mà thôi).
tên gọi các khu vực khác nhau trên cây thông đen 4 tuổi
Chúng ta sẽ lần lượt đặt tên các khu vực và bộ phận được đánh dấu trên như sau:

A: đỉnh đọt vượt. Đây là nơi sẽ tiếp tục xuất hiện những đọt chồi, rồi từ đó thành cành non mùa tới.
B: đọt vượt. Thường thì đây là đọt chồi trung tâm và có sức phát triển mạnh nhất theo quy tắc ưu thế tuyệt đối cho vùng đỉnh của Thông đen.
C: đỉnh cành non. Cành non là kết quả cuối cùng của một đọt chồi bên (bên cạnh đọt chồi trung tâm). Phần đỉnh cành non sẽ lại tiếp tục ra những đọt chồi mới để phát tiếp thành đọt chồi (hiện tượng y hệt ở đỉnh đọt vượt. Tuy nhiên vì ưu thế vùng đỉnh, đỉnh cành non sẽ phát đọt chồi yếu hơn đỉnh đọt vượt).
D: cành non. Kết quả sau cùng về phát triển của đọt chồi bên sẽ là một cành non. Khi cành non phát xong đọt chồi ở đỉnh cành non thì từ đỉnh cành non các đọt chồi bên phát tiếp thành các cành non cấp 2 (cành non của cành non). Lúc đó cành non D này được gọi là cành. Tức là, sau thêm 1 đợt phát chồi nữa, cành non trở thành cành vì bắt đầu có cành non trên nó.
F: Đoạn F (như đã giải thích trên D) được gọi là cành vì đã có cành non ở G.
G: cành non thứ cấp. Tương lai G sẽ là chi thứ của cành F.
H: đọt vượt (đọt cao nhất) của cành F.
K: đỉnh đọt vượt.
L: khu vực thân mang lá 1 tuổi. Các bạn thấy lá ở phần L đã có phía trên nó một đọt vượt tức là lá đã qua thêm một giai đoạn phát đọt chồi. Trong khi đó, lá ở đoạn F cũng có tuổi tương đương = 1 tuổi.

Trang: 1 2

Chuyên mục: Các giống cây cảnhĐã gắn thẻ với:

Chưa có bình luận, bạn hãy là người đầu tiên nào!


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *