Làm thế nào để vết cắt mau liền sẹo?

Ở một số vùng nhiều anh em làm cây ngộ nhận về việc dùng băng dính đen, áo thun, vải, giấy bạc v.v dán lên vết cắt cho mau liền thẹo. Trên thực tế thì thời gian đầu cũng nhanh kéo sẹo, nhưng càng về sau càng chậm lại. Chưa kể tới nguy cơ khác như vùng sẹo dễ bị ẩm ướt gây nấm mốc.

Những điều kiện cần thiết cho cây mau liền sẹo

-Cây khỏe mạnh. Khỏe mạnh tức là lá nhiều, rễ nhiều, cây không thay đất tỉa cành trong vòng 6 tháng qua và đang phát triển ổn định.

-Có chồi hoặc rễ ngay bên dưới vết cắt. Chồi này sẽ hút nhựa cây tới khu vực này và làm sẹo nhanh liền. Lưu ý rằng nếu bạn không định dùng chồi này làm cành chính trong tương lai thì phải cắt thường xuyên cho nó nhỏ nhỏ thôi, kẻo sau này lại chờ sẹo của chồi nhử liền thì mệt! Tại sao lại không cần chồi bên trên vậy? Bởi vì phía trên đã có ngọn cây hút nhựa lên kéo thẹo, nên phía trên thường liền thẹo nhanh. hơn phía dưới nhiều.

chồi giúp kéo thẹo nhanh

-Có người khuyên nên dùng áo thun cũ buộc vết cắt lại để giữ ẩm thì cây sẽ mau liền sẹo hơn, nhưng theo mình thì không nên bởi độ ẩm cao sẽ dễ sinh nấm mốc. Có chăng chỉ nên buộc vải áo thun khi cây trụi lá để tránh ánh sáng trực tiếp chiếu vào vết cắt mà thôi, tuy nhiên nên tránh tưới nước vào chỗ cắt.

Xử lý vết cắt

Bạn đừng nghĩ tới việc có một cái sẹo đẹp với chỉ một lần cắt. Thường lần đầu mình cắt bên trên đoạn định cắt một chút, chờ mầm nảy ra như thế nào rồi mới tính tiếp. Lần cắt đầu tiên nên cắt vuông góc để ít gây tổn thương nhất cho cây. Ví dụ cắt sanh lần đầu có thể như thế này:
cắt vuông góc cành sanh
Sau đó chờ tới khi mầm mới nảy ra ta mới quyết định được dáng thế thực sự của cây sẽ thế nào. Nhân tiện mình lưu ý một chút về cách nảy mầm của một số loài cây thông dụng:

  • Cây sanh: đâm chồi tùm lum khắp phần thân còn lại nhưng tập trung ở sát chỗ bị cắt.
  • Linh sam: mọc chồi tập trung ở sát chỗ bị cắt.
  • Sam núi: mọc chồi dưới vết cắt 2-3cm.
  • Tùng la hán ta: mọc chồi khắp phần thân còn lại.
  • Tùng la hán tàu (tùng đài loan-đầu lá tròn tròn): khó nảy chồi hơn, chồi ít và dễ bỏ cành (chỉ là kinh nghiệm cá nhân trên vài cây trồng ngoài vườn miền Bắc, chưa hẳn là chính xác.)
  • Tùng cối: không được cắt thô bạo như với sanh, cây sẽ bỏ luôn cành đó. Việc ngắt lá, tỉa cành tùng cối khá phức tạp mình không trình bày trong bài viết này. Tuy nhiên so với thông thì tùng cối quá đơn giản, nên đừng lo lắng quá!

Dù là tạo sẹo hay cắt giật, vết cắt lần thứ 2 bạn nên cắt thành hình giọt nước và có một cái “núm” ở giữa vết cắt. Lý do là thông thường khi cắt phẳng thì sẹo có thể còn lại một cái lỗ nhỏ khó liền, cái lỗ này sẽ làm cây dễ bị mục. Cắt hình giọt nước bởi bên trên thường kéo sẹo nhanh hơn bên dưới. Các bước làm cụ thể như sau:
Đầu tiên là cưa cành:
cưa cành
Sau đó đánh dấu vị trí núm. Nên tạo núm ở khoảng 5/8 (núm sẽ gần phía bên dưới hơn) của đường kính dọc theo chiều dài thân cây bởi vì phần trên sẽ kéo sẹo nhanh hơn phần dưới:
đánh dấu vị trí của núm trên vết cắt
Dùng đục hoặc kìm cạp tròn cạp thành hình như bên dưới:
cạp sẹo tạo thành hình giọt nước
Xin lỗi hình không thể hiện đầy đủ “giọt nước”, nhưng bạn cứ hiểu rằng phần gần gốc thì đục bỏ gỗ ít hơn phần gần ngọn, vậy là đủ. Để giải thích kỹ hơn một chút để nhớ lâu thì do phần vỏ (phloem) vận chuyển nhựa luyện từ lá xuống, do đó phần gần lá đầy đủ dinh dưỡng hơn và sinh trưởng mạnh hơn.
sẹo cắt đúng kỹ thuật
Đối với trường hợp cành lớn (có số lượng lá > 1/3 tổng số lá của cây) bạn nên cắt làm 2/3 lần, mỗi lần cắt 1 phần cành cách nhau vài ngày. Lý do là để cây không bị sốc, có thể bị phì nhựa ra hoặc chậm phát triển.
cắt cành làm nhiều giai đoạn

Chia việc cắt cành làm nhiều giai đoạn (gđ) để giúp cây không bị sốc, mỗi giai đoạn cách nhau vài ngày tùy cây.

Đối với một số cây vỏ mỏng như mai chiếu thủy, ổi, tường vi v.v ta có thể áp dụng kỹ thuật cắt chừa lại một phần cành để nó kéo sẹo đã, sau này mới cắt tiếp phần cành còn lại. Kỹ thuật này rất hữu ích với những sẹo lớn.
kỹ thuật chừa lại một phần cành để kéo sẹo nhanh

Cây thích trong một vườn Nhật Bản, họ sẽ cắt nốt phần cành còn lại khi sẹo lớn đã kín.

Lưu ý: Mép vết cắt phải thật ngọt. Nếu bị dập vỏ cây sẹo sẽ khó liền do vi khuẩn dễ xâm nhập vào. Điều này cũng giống như muối hành thôi! nếu hành bị dập ~> dễ bị thối.

Cách thoa keo liền sẹo

  • Nên thoa luôn sau khi cắt, đừng để nhựa bị khô.
  • Thoa keo vòng ra cả rìa vỏ cây chứ không thoa mỗi mặt cắt.

Nếu bạn dùng keo liền sẹo lỏng màu vàng (tức là có chứa lưu huỳnh) , vết cắt sẽ không nhiễm trùng (do lưu huỳnh kháng nấm mốc) nhưng tế bào sinh sản vỏ cây-cambium dễ bị chết cháy nên không tạo tế bào quấn mép vết cắt được. Mình thường dùng keo liền sẹo Mỹ Tiến bán ở các cửa hàng phân bón/dụng cụ nông sản thấy cũng ổn. Nếu không có keo liền sẹo , bạn ra ruộng mạ moi lấy một ít đất thịt dưới chân ruộng mạ (đất thịt chứ không phải bùn nha!). Dùng đất thịt dưới ruộng đắp kín vết cắt , bạn sẽ sớm có vết cắt kéo sẹo. Bạn có thể lấy lưới mịn ,hay vải mùng (ny-lon) bao nhẹ lớp đất thịt ,giữ cho khỏi trôi đất. Đừng bao kín kẻo giữ nước thì nấm mốc sẽ phát sinh. Trên đây là kiểu trị vết cắt của 70 năm trước của nông dân Nhật, và họ vẫn xài như vậy ở nhà quê.

Bàn về chất lượng keo liền sẹo, các loại keo dính chặt vào gỗ (ví dụ như keo Mỹ Tiến!) giúp che vết cắt khỏi bị mục do nước mưa nhưng khó liền sẹo do keo dính chặt vào gỗ, cản trở sự phát triển của tầng Cambium (lớp mô sản sinh ra tế bào vỏ và lõi gỗ). Loại keo tự chế dưới đây (và các loại keo tương tự làm sẵn, tiếc là ở Ninh Bình mình chưa thấy có bán.) giúp liền sẹo tốt hơn bởi vẫn che được nước mà keo lại dần bị bong ra khi vỏ cây phát triển.

Cách tự làm keo liền sẹo (kinh nghiệm của bác Vũ Hưng):
Chuẩn bị:

  • Sáp ong: bạn có thể tìm trên google để biết chỗ nào bán, mình thấy ở Hà Nội và Sài Gòn họ bán khá nhiều bởi các mẹ thích dùng để chế son, chất dưỡng da v.v Hoặc tới những chỗ nào bán mật ong thì họ cũng thường bán kèm cả sáp ong. Người bán thường quảng cáo sáp ong tinh luyện tốt hơn sáp thô do sáp thô lẫn nấm mốc, nhưng mình thì không tin, sáp ong thô vốn là môi trường sống cực tốt của loài ong, các ông chỉ bịa đặt để bán hàng thì có!
  • Đất mịn không chứa mùn.
  • Một ít lưu huỳnh (để diệt nấm mốc) và nhựa thông.

Cách làm: tán nhỏ nhựa thông và lưu huỳnh thành bột rồi đổ tất cả vào nồi đun nhỏ lửa 10 phút, khuấy đều. Sau đó đổ vào lọ đậy kín dùng dần. Có thể để dành vài năm không hỏng.

Xử lý sau “hậu phẫu”

* Vài tháng một lần kiểm tra các vết thẹo, làm vệ sinh sạch sẽ và phải (làm cho thoáng) những chỗ có vết thẹo.
* Mỗi lần khi ta vệ sinh xong. Dùng mũi dao nhọn cạo nhẹ vào lớp da sát mép thẹo đang kéo nếu thấy mép thẹo bị già/mục. Sau đó bôi lại keo liền sẹo.
* Đối với những sẹo lâu rồi không liền hoặc bị mục, người ta khuyên nên cắt lại một lần nữa. Bạn dùng dao sắc khoét dần tới khi thấy vỏ cây chảy nhựa và thoa lại keo liền sẹo.
Đối với những cây gỗ cứng như tùng la hán, thông, tùng cối v.v thì vết sẹo chỉ cần “lợi da” là cũng ok rồi. Phần gỗ còn lại ta có thể bôi thuốc lime-sulphur chống mục
sẹo trên cây tùng la hán
Cuối cùng là hình một vết sẹo làm chuẩn không cần chỉnh của anh Soncm trên diễn đàn caycanhvietnam.com sẹo cây mai chiếu thủy cắt đúng kỹ thuật

tổng hợp từ diễn đàn caycanhvietnam.com

Chuyên mục: Kỹ thuật bonsai

13 bình luận

  1. lâu nay bận quá không vào đọc bài của bạn. nay mở đọc bài làm thế nào vết cắt mau liền sẹo mình thấy thiết thực quá , cám ơn bạn. Với người làm cây cảnh chuyên nghiệp đã nghe, đã nhìn hoặc đã trao đổi nhiều lần chắc đọc là hiểu ngay. nhưng mình mới làm cây nên chưa thực hiểu, Mình hỏi cho hiểu chứ không có ý gì nhá.
    Ví dụ bạn viết ” vết cắt lần 2 nên cắt hình giọt nước và có một cái núm ở giữa vết cắt”. Mình chưa hình dung ra hình giọt nước là thế nào ? ( có phải là cắt chéo xuống để thiết diện vết cắt là hình bầu dục chứ không phải hình tròn của thân cây). cái núm ở giữa có phải là phần gỗ ở giữa lồi lên không).
    Hình vẽ minh họa ” sẹo cắt đúng kĩ thuật” mình xem có vẻ như vết đục vào thân chứ không phải là cắt . Từ ” nướm ” dùng hình này không khớp với ” núm ” ở đoạn trên.
    Hình vẽ cách cắt với đói với cành lớn; ở hình có chữ viết tắt ” gđ2″ gđ.3″. Có thể bài viết của Vũ Hưng có từ này rồi nên người đọc hiểu . Nhưng bài viết của bạn không có từ nào có thể viết tắt là ” gđ” được nên có thể người đọc không biết gđ là gì. ( bạn viết nên cắt 2/3 lần, mỗi lần cắt một phần cành…)

    • Bạn ơi cho mình hỏi sao mình có gốc sanh to mình chuyển từ ngoài đất vào chậu xong mình cắt thân ngắn lại 2thang rồi mà vẫn chưa có mầm, lá mới nhỉ
      Mình phải làm thế nào để nó nảy mầm
      Cám ơn bạn nhiều

      • Bạn ở ngoài Bắc hay trong Nam? Nếu ở Bắc thì trời lạnh liên tục khiến cây chưa “thức dậy” cũng là bình thường. Bạn tiếp tục giữ ẩm cho đất và chờ đợi thôi. Với thời tiết ngoài Bắc hiện nay, bạn nên để cây ở chỗ nhiều sáng nhất có thể.
        Thường thì cây ra rễ trước rồi mới ra lá. Bạn thử bới đất ra 1 chút xem có rễ nào mọc chưa? Nếu thấy rễ đã chuyển màu nâu thì bạn có thể bón chút phân loãng kích thích cho cây rồi. Nhưng dù bạn bón loại phân nào thì cũng thật loãng thôi nhé (cỡ 1/3 lượng phân theo hướng dẫn trên bao bì)

  2. mình vừa gửi một phản hồi , rất tiếc quên ghi tên

  3. Đoạn viết về sử lí vết cắt: Hình cây sanh đã cắt cũng chỉ minh họa cho các ý bạn viết ở 3 dòng trước hình, chứ có gì khác đâu mà bạn viết “‘ với sanh thì có thể cắt thế này” ….; Viết vậy có thể làm đọc giả phân tâm vì không tìm ra điểm khác với nội dung viết ở 3 dòng vừa đọc với hình ảnh minh họa

  4. Khi xem hình ” sẹo cắt đúng kĩ thuật” sáng nay lú 10h11 mình đã viết ” Mình xem như vết đục vào thân chứ không phải vết cắt” . Sau nghĩ lại mới biết mình sai vì không hình dung ra ở đó đã cắt đi một cành và vết đó là chỗ tiếp giáp với cành đã cắt chứ không phải một đoạn thân cây bị đục vào một ít. Mình thành thật xin lỗi sự hiểu nhầm này của mình nên mình mới viết vậy

  5. Cám ơn những góp ý của anh, em vui vì thấy anh đã đọc bài rất kỹ chứng tỏ anh rất quan tâm tới bài viết.
    1. vâng, đúng như anh nói cắt hình giọt nước là cắt sẹo hình bầu dục, dưới nhỏ, trên to, ở giữa có cái núm do lõi gỗ chưa đục hết. Với sẹo lớn thì ta nên dùng đục mép cong đục thành hình như vậy, chứ sẹo nhỏ cỡ 2cm đường kính đổ lại thì chỉ cần lấy kìm cạp tròn cạp cho thật ngọt là cẩn thận lắm rồi. Thật ra lý thuyết là vậy, chứ kìm cạp tròn giá thị trường khoảng chừng 1 triệu, chắc ít anh em có điều kiện mua. Cho nên theo em thì cứ cắt mép sẹo cho thật ngọt là đủ.
    2. em đã sửa lại mấy chỗ anh góp ý.

  6. Mình đã xem các chỗ sửa. rất tiếc không hiểu tại sao không thấy các hình minh họa . Chắc bạn đã gỡ bỏ .

  7. Chỉnh lại giờ, Mình thấy giờ bạn viết là 8h13 chiều đấy

    • Mình đã sửa lại ngày giờ. Hình minh họa mình vẫn để vậy, vài ngày nữa thay sau, mình nhìn thấy chỗ sai rồi mà dạo này bận quá, hix.
      Cám ơn bạn đã chỉ cho mình chỗ sai.

  8. em đang muốn học về cánh chơi cây kiêng .e đọc 2 ngày nay mà e thấy mình cũng biết đc chút ít .nhưng kiến thức về cây nhiều mà hay quá a ơi.cảm ơn a ạ

  9. […] Hỏi: khi có rễ cám rồi, cắt đi và kèm theo những rễ to cưa lại, thì có ngâm thuốc kích thích ra rễ nữa không,và khi cưa rễ to có cần để cho vết cắt khô không, hay là cưa rồi ngâm thuốc rồi trồng luôn? Đáp: Chào bạn, mục đích trồng bằng cát giúp cây tránh bị thối rễ, sau 1 thời gian cây phát triển mạnh ( thường thì từ 10 – 12 tháng) cây đã ổn định trên chậu nên thay bằng chất trồng mới như bài viết trên, tuy nhiên do trồng bằng chất trồng trơ ( cát , nham thạch) nên nguồn dinh dưỡng chủ yếu từ phân bón, ở đây là bánh dầu tôi bón trên lớp mặt, vì vậy rễ cây có xu hướng đi lên để tìm thức ăn, khi thay chất trồng mới tôi chỉ cắt tỉa gọn rễ cám và cắt những rễ cám hướng lên mặt chậu, riêng rễ lớn tôi đã cắt ngay khi cây còn nguyên liệu rồi. Sau khi xử lý sạch chất trồng và cắt rễ xong, tôi trồng ngay vào chậu mà không phải ngâm nước với thuốc ra rễ. Hỏi: làm thế nào để vết cắt mau liền sẹo? Đáp: Nếu các bạn trồng môi trường khô thoáng thì thẹo sẽ kéo rất nhanh, ngược lại môi trường ẩm ướt thì nên làm vệ sinh cây thường xuyên. Định kỳ 5-6 tháng bạn nên kiểm tra vết cắt, nếu bị khô, thẹo sẽ kéo rất chậm, ta nên cắt lại mép sẹo rồi bôi keo liền sẹo 1 lần nữa. Có liên quan: cách làm sẹo mau liền […]

  10. Bạn cho địa chỉ mua keo liện sẹo mỹ tiến ở ninh bình với


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *