Non bộ Việt Nam

Chiết tự chữ “Non Bộ” thì chữ Non là núi (núi non), chữ Bộ là dáng vẻ bề ngoài (bộ dạng, làm bộ làm tịch). Vậy Non Bộ là từ để chỉ những hòn núi giả. Cần phân biệt với “tiểu cảnh” là mô tả những khung cảnh nhỏ nào đó như bờ hồ, triền dốc, con đường v.v

Đạo chơi non bộ

Nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy non bộ xưa tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc âm dương trong đó, trong âm có dương, trong dương có âm. Núi nặng, vững chãi cứng cáp là “Dương”, như đồng thời cũng rất nhẹ nên gọi là “non bồng”. Để chỉ ý đó, người xưa làm chân núi không lộ như bây giờ mà ẩn dưới nước nhìn không thấy chân, như núi đang nổi trên nước vậy. Nước mềm mại là “Âm” nhưng cũng hàm chứa sự mạnh mẽ bên trong nó (là dương) bởi nước làm mòn đá núi.
Bố cục cơ bản của non bộ cũng thể hiện quan niệm âm dương: Núi cao hơn là chủ (dương), núi thấp là khách (âm). Cạnh núi chủ có núi nhỏ hơn chút gọi là thiếu dương, cạnh núi khách cũng có núi nhỏ là thiếu âm.
bố cục hòn non bộ
Non bộ Việt Nam chú trọng về nước, khác với non bộ Trung Quốc và Nhật Bản chú trọng về cây. Kiểu gì thì non bộ của mình cũng phải có nước, chiều sâu mặt nước không quan trọng nhưng phải không nhìn thấy chân núi. Trong non bộ xưa đá hoàn toàn bị bao quanh bởi nước, không có kiểu nửa khay nước nửa khay đất như hiện nay. Non bộ lớn đặt ở đình chùa có thể rộng 8-9m và thường thả cá, còn non bộ nhỏ đặt bàn trà thì chỉ khoảng 15-20cm. Tuy nói không chú trọng về cây nhưng vẫn phải tuân thủ nghiêm ngặt về kích thước của cây so với núi.

Xin nói ngoài lề 1 chút, trong sách “Hà đồ trong văn minh Lạc Việt”, tác giả Nguyễn Vũ Tuấn Anh nêu nhiều luận điểm cho rằng Kinh Dịch khởi nguồn từ nền văn minh Lạc Việt, chứ không phải xuất xứ từ Trung Hoa. Người Trung Hoa sau khi đánh bại bộ tộc Lạc Việt đã cướp Lạc Thư và Hà Đồ về nghiên cứu và phát triển thành Kinh Dịch (kinh sách về sự chuyển dịch của vũ trụ). Chữ “Lạc Thư” được hiểu là “sách của người Lạc Việt”, thuyết âm dương cũng ẩn chứa trong nhiều tập tục nguyên thủy của người Việt như bánh chưng, trò chơi ô quan v.v Bạn nào có hứng mời tải ebook này về đọc thử, để tự hào về truyền thống cha ông ta: hà đồ trong văn minh Lạc Việt
non bộ việt nam

Non bộ xưa thường làm chân không lộ để thể hiện cái ý “non bồng”, nhìn như núi nhẹ mà nổi trên mặt nước; trái với non bộ ngày nay thường làm chân choãi ra thoai thoải.

Những điều nên tránh khi chơi non bộ

Chơi non bộ ngoài giá trị thẩm mỹ, người xưa còn gửi gắm những đạo lý vào trong đó. Chơi sinh vật cảnh là nó vận đúng vào gia cảnh nhà mình, cho nên các cụ tuân thủ nghiêm ngặt các điều cấm kỵ. Sách “Cây thế Việt Nam- nghệ thuật, kỹ thuật và đạo chơi” viết 5 điều kiêng kỵ như sau:
1. Thông tâm: ở chính giữa có lỗ thông từ trước ra sau. Như vậy khác nào tự kỷ ám thị rằng nhà mình rỗng tuếch, con người cũng rỗng, chỉ được cái thùng rỗng kêu to.
2. Lộ mục: thân núi có 2 lỗ tròn to, sâu, đen ngòm như 2 mắt yêu quái luôn dòm ngó vào nhà mình. Chơi thế độc lắm, trong khi nhà mình chỉ cầu được an lành.
3. Tiêm đầu: các ngọn núi nhọn hoắt như giáo mác tua tủa, non đầy sát khí. Trong khi đó dân tộc ta vốn hiền hòa và ưa chuộng hòa bình. Chuyện “hoàn kiếm” của vua Lê nói lên cái ước vọng đó của dân tộc.
4. Dị chủng: một hòn non bộ ghép bởi nhiều chủng loại đá khác nhau. Như vậy có khác nào trong nhà có nhiều loại con, con anh, con tôi thật loãng hết cả “máu đào”.
Như vậy, muốn dựng non bộ phải biết qua các loại đá cơ bản:
– Lũa thạch là loại đá do tác động của ngoại lực phong hóa lâu đời mà thành, dân thường gọi là đá tai mèo.
– Bàn thạch là đá chịu tác động của nhiệt độ thay đổi quá lớn giữa ngày và đêm, đá tự nổ. Từng tảng đá tách ra có mặt khá bằng phẳng.
– Nhũ thạch do nước mưa chảy qua núi đá vôi kéo theo canxi tích tụ qua nhiều triệu năm hình thành.
– Sa thạch là đá ở suối trải qua nhiều năm “nước chảy đá mòn” mà hình thành nên các viên đá nhẵn nhụi.
– Nham thạch là đá tạo thành do núi lửa phun trào.
Bởi vậy người đi lấy đá về làm non bộ chỉ lấy đá ở 1 chỗ nhất định trên quả núi thôi.
5. Triệt lộ: không có đường đi. Thường con đường là khe nước quanh co uốn lượn ở giữa 2 quả núi, bắt đầu từ phía trước mặt non bộ, quanh co nhỏ dần và mất hút đằng sau tiểu cảnh mà không thấy cuối đường. Không thể trồng cây hay chặn đá vít mất lối đi, như thế là cuộc đời bế tắc.

Chuyên mục: SVC tổng hợp

Chưa có bình luận, bạn hãy là người đầu tiên nào!


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *