Phương pháp ghép cây cơ bản

Ghép cây là tách rời một mắt ghép, một chồi non vừa lú ra ở nách lá hoặc một đoạn thân non của cây có những đặc tính nổi bật đặt vào một cây khác có đặc tính sống khoẻ và phát triển tốt, còn gọi là gốc ghép (gốc tháp) tiếp tục sống và tăng trưởng nhờ vào gốc ghép.

Nếu gốc ghép và mắt ghép thuộc cùng một cá thể thì đây là một sự tự ghép (autogreffon); nếu chúng đến từ các cá thể khác nhau của cùng một loài, người ta gọi đây là sự đồng ghép (himogreffon), sự kết hợp giữa các loài hoặc các giống khác nhau là một sự dị ghép (hétérogreffon).

Các kỹ thuật ghép cực kỳ đa dạng. Tuy nhiên, người ta có thể phân biệt làm 3 loại chính.
1. Ghép cành.
2. Ghép mắt.
3. Ghép mô được nuôi cấy in-vitro.

Ở đây, xin giới thiệu 2 phương pháp đơn giản không đòi hỏi kỹ thuật cao mà bạn có thể áp dụng ngay tại nhà.

Ghép cành

Ghép áp nhánh

Chọn hai cây có đặc tính khác nhau: một cây có khả năng sống khoẻ mạnh được chọn làm gốc ghép; cây còn lại có những đặc tính tốt khác như cho hoa đẹp, sai trái… được chọn làm mắt ghép. Chọn hai nhánh có kích thước gần bằng nhau, cạo vỏ hai mép cây kề nhau, ( dài 1,5-2cm, rộng 0,4-0,5cm) rồi áp chúng lại. Dùng dây nylon mỏng buộc chặt nơi tiếp xúc. Khi đoạn trên đã phình to hơn đoạn dưới chỗ ghép (chứng tỏ vết ghép đã dính), cắt bỏ phần ngọn của cây dùng làm gốc ghép, cắt gốc cành ghép cách chỗ buộc 2 cm. Đối với những cây khó ghép, có thể cắt gốc cành ghép làm 2 lần: lần đầu cắt 1/2 đường kính, 5-10 ngày sau khi cắt đứt hoàn toàn. Bây giờ, phần gốc ghép đã bị cắt bỏ ngọn sẽ nuôi phần mắt ghép phát triển và tạo một cây ghép mới vừa sống khoẻ mạnh vừa có mang những đặc tính mà ta mong muốn.
Ưu điểm: Thao tác nhanh, dễ ghép. Tỷ lệ sống cao khi chọn đúng tổ hợp ghép, nhanh bật mầm ở cành ghép, sức sống của cành ghép tốt. Thường sử dụng trong lĩnh vực cây ăn trái.
Nhược điểm: vị trí ghép thường nổi lên các vết sần không đẹp lắm nên ít được sử dụng trong lĩnh vực trồng bonsai.
ghép áp

Ghép đoạn cành

Làm vệ sinh gốc ghép trước một tuần: Cắt cành phụ, làm sạch cỏ vườn, bón phân, tưới nước lần cuối để nhựa lưu thông tốt trên cây.
Chọn những đoạn cành có màu xanh xen kẽ với những vạch màu nâu (bánh tẻ), lá to, có từ 2 -3 mầm ngủ. Giữ trong bẹ chuối tươi hoặc giẻ ẩm để đem đến vườn ươm.

Dùng kéo cắt cành cắt ngọn gốc ghép sao cho dưới vết cắt có nhiều lá bánh tẻ là tốt nhất. Những lá bánh tẻ này sẽ tiếp tục tổng hợp dinh dưỡng nuôi cây trong khi nhờ ưu thế đỉnh mà cành ghép được cung cấp dinh dưỡng nhiều nhất trên toàn cây. Sau đó tay trái giữ gốc ghép, tay phải dùng dao cắt vát một đoạn dài 1,5-2cm. Lấy một đoạn cành có 2-3 mầm ngủ dùng dao cắt vát đầu gốc ghép sao cho gốc ghép và cành ghép chồng khít với nhau. Muốn vậy vết cắt phải nhẵn, phẳng và đường kính của gốc ghép và cành ghép phải tương đương.

Sau khi buộc chặt bằng dây nilông mảnh và quấn kín vết ghép và đầu cành ghép lại. Buộc càng chắc càng tốt. Có thể cắt gốc ghép và cành ghép thành hình lưỡi gà giống nhau để gài cành ghép cho chắc.

Nếu trong thời gian tiến hành ghép mà đất hạn thì tưới nước và sau ghép 3 ngày phải tưới nước cho vườn gốc ghép. Sau ghép 30-35 ngày có thể mở dây buộc kiểm tra tỷ lệ cây sống. Ghép theo hình thức này, cây con rất chóng bật mầm.

Có thể ghép cành theo nhiều cách khác nhau như ghép nêm, ghép dưới vỏ, ghép chẻ bên ( áp dụng khi gốc ghép có đường kính lớn).

ghép nêm

Ghép nêm

ghép chẻ bên

Ghép chẻ bên

ghép dưới vỏ

Ghép dưới vỏ

Ghép mắt

Mắt ghép là chồi non nhú lên trên nách lá.
Cành lấy mắt ghép là những cành “bánh tẻ”, đường kính gốc cành từ 6- 10 mm tùy mùa ghép và tùy theo giống loài. Mỗi cành có từ 6-8 mầm ngủ ở các nách lá to. Nên chọn những cành ngoài bìa tán, không có sâu bệnh và ở các cấp cành cao. Mỗi cành có từ 6-8 mầm ngủ ở các nách lá to. Vệ sinh chăm sóc và chuẩn bị gốc ghép như ở phương pháp ghép đoạn cành.
Có 2 phương pháp ghép mắt chủ yếu là: ghép chữ T và ghép cửa sổ.

Ghép chữ T

Thường áp dụng cho những cây non, vỏ mỏng, gốc ghép phải đang lên nhựa mới thực hiện được.
Mở miệng gốc ghép như sau: Dùng dao ghép rạch một đường ngang 1cm cách mặt đất từ 10-20cm. Sau đó từ điểm giữa rạch một đường vuông góc với đường rạch trên dài 2 cm làm thành hình chữ T; dùng mũi dao tách vỏ theo chiều dọc vết ghép. Mắt ghép có kèm theo cuống lá, dài 1,5-2cm, có một lớp gỗ rất mỏng ở phía trong. Lát cắt phải thật : ngọt” tránh dập nát tế bào ở phía trong. Tay phải cầm cuống lá gài mắt ghép vào khe dọc chữ T đã mở, đẩy nhẹ cuống lá xuống. Dùng nilông mỏng và bền buộc chặt và kín vết ghép lại. Buộc càng chặt càng tốt.
ghép chữ t

Ghép chữ T

1: lấy mắt ghép
2: tách vỏ hình chữ T trên gốc ghép
3: đặt mắt ghép vào gốc ghép
4: Quấn kín bằng dây nilon
5: kết quả sau khi mắt ghép phát triển tốt
Tùy theo mùa vụ và giống loài cây mà sau ghép 15-20 ngày có thể mở dây buộc, kiểm tra sức sống của mắt ghép. Nếu mắt ghép xanh, cuống lá vàng và rụng đi là chắc sống. Từ 7-10 ngày sau khi mở dây buộc có thể cắt ngọn gốc ghép.

Ghép cửa sổ

Thường áp dụng đối với những cây to, vỏ dày và già.
Dùng dao ghép mở “cửa sổ” trên thân gốc ghép. Nếu đất ẩm thì mở cửa sổ cao, đất khô cần ghép thấp hơn. Kích thước miệng ghép “cửa sổ” 1 x 2 cm. Bóc một miếng vỏ trên cành ghép đã mở. Đặt mắt ghép vào “cửa sổ” đã mở của gốc ghép, đậy cửa sổ lại và quấn dây nilông mỏng cho thật chặt. Trong vài ngày dầu không nên tưới vì có thể làm úng và hỏng mắt ghép. Sau ghép 15-20 ngày có thể mở dây buộc và cắt miếng vỏ đậy ngoài của gốc ghép, nếu có nhựa hàn kín, chứng tỏ việc ghép dã thành công. Cắt ngọn gốc ghép cách vết ghép 2cm và nghiêng một góc 450 về phía ngược chiều với mắt ghép. Ghép cửa sổ là một trong những phương pháp ghép có tỷ lệ sống cao nhất.
ghép cửa sổ

Ghép cửa sổ

Những cây nào có thể ghép
Con trai cụ Mas Ishii đã từng tuyên bố: “Chúng tôi ghép mọi loại cây, chỉ trừ có tre trúc và cỏ!”
Sự thực thì trên nguyên tắc hầu như mọi giống cây đều có thể ghép, kể cả thông tùng. Tuy nhiên có những loại dễ ghép và loại khó ghép.
Những loại dễ ghép: thường loại nào phát triển nhanh mạnh thì cũng dễ ghép: sanh, si đa, mai vàng, tùng la hán v.v
Những loại khó ghép hoặc không ai thèm ghép: thông tùng, sam núi, phi lao v.v


Mẹo:
Nếu cây mua về đã lâu mà không thấy đâm chồi, người ta thường tiến hành ghép một chồi vào trên đỉnh cây để vòng luân chuyển nhựa được nối lại giúp cây sống và có sức bật chồi mới.

Tham khảo nguồn caycanhvietnam của Phan Thành Long

Chuyên mục: Kỹ thuật bonsaiĐã gắn thẻ với:

25 bình luận

  1. Cây thường được ghép các kiểu ghép nào?

    • chào bạn,
      1) Với các cây lá bản, phương pháp ghép dễ dàng nhất là ghép xâu chỉ. Mời bạn tham khảo thêm tại https://bonsaininhbinh.com/ghep-canh-bang-phuong-phap-xau-chi.html
      2) Với mục đích ghép giống lá nhỏ và giống lá to, ví dụ mình thường thấy bác Trần Thắng ghép linh sam lá nhỏ vào gốc lá to bằng phương pháp ghép mắt.
      3) Với các giống lá kim thì khó ghép hơn, mình cũng nghe nói là làm được nhưng ít thấy. Thường người ta chỉ uốn bẻ thôi.

  2. Hãy kể tên các loại cây được uốn dây kẽm để tạo dáng?

    • Mọi loại cây đều có thể sử dụng phương pháp uốn dây kẽm.
      Chỉ cần bạn nhớ 1 điều rằng phương pháp uốn dây sẽ tạo những đường chuyển mềm mại, còn phương pháp cắt giật sẽ tạo những đường chuyển gấp & sắc nét.
      Tùy mục đích của bạn mà chọn phương pháp uốn hay cắt giật, thường thì người ta sử dụng phối hợp cả cắt giật & uốn dây kẽm.
      Bạn lưu ý 1 chút với những giống cây có sức bật mạnh sau khi tháo dây (ví dụ sam núi) thì bạn nên uốn khi cành còn non.

  3. Cám ơn bạn bài viết thật ý nghĩa với mình

    • Bạn nào biết cách ghép cây gua vot cây đa nhật, chỉ mình với

  4. Nếu thực hiện ghép giữa 2cây ăn quả khác loài thì sẽ cho kết quả thế nào ?

    • Chào bạn, kiến thức nông nghiệp của mình rất ít. Nhưng theo mình biết thì ghép khác loài cây sẽ chết, nếu ghép khác giống thì có trường hợp thành công, có trường hợp không. Ví dụ ghép mắt khế ngọt vào gốc khế chua tỷ lệ thành công là khá cao, nếu ghép mắt cây mít vào gốc cây na thì chắc chắn không thành công!

  5. ban cho minh hoi nhung cay nhu the nao thi ghep canh, nhung cay nhu the nao thi ghep mat..cam on bn

  6. Em muon hoi ghep sanh mjnh chi cao lop vo thoi hay phai cat ca than go cua cay vay a

    • Chào bạn, mời bạn đọc qua https://bonsaininhbinh.com/vai-tro-cua-than-cay-trong-nghe-thuat-bonsai.html để hiểu về chức năng từng bộ phận trong thân cây, và đọc https://bonsaininhbinh.com/4-cach-ghep-cay-sanh.html để biết vài lưu ý khi ghép sanh. Hiểu được vai trò của thân cây bạn sẽ tự sáng tạo được nhiều phương pháp làm bonsai, không chỉ là việc ghép mà cả việc làm sao cho vỏ dày, thân mau lớn, uốn chừng nào là vừa để cây không bỏ cành v.v.
      Cụ thể thì các nghệ nhân khuyên là điều quan trọng nhất là lựa sao cho tầng sinh mô (cambium) của phần ghép và phần gốc tiếp xúc nhau càng nhiều càng tốt. Còn khi ghép cành thì nên cắt sâu vào thân gỗ để phần gốc dễ tiếp nhựa nguyên lên cành, khi ghép mắt thì chỉ bóc vỏ là đủ vì việc lớp cambium tiếp xúc nhau là quan trọng hơn (nếu ghép mắt mà cắt sâu vào gỗ thì hầu như không có chuyện tiếp xúc giữa 2 lớp cambium vì lớp cambium của gốc ghép đã bị mất.)
      Thật ra bạn cũng không cần quan tâm lắm tới việc cắt sâu vào lớp gỗ, vì sanh nó có khả năng hòa quyện các bộ phận vào nhau (ví dụ chỉ ép cái rễ vào thân là mai mốt cái rễ nó nhập luôn vào thân thành 1 khối.)

  7. mình muốn hỏi có thể ghép mầm cây vối vào cây lộc vừng được không bạn?

    • mình không biết, mặc dù mình uống nước vối suốt nhưng không biết mặt cây vối thế nào! Hi vọng sẽ có người biết để trả lời bạn

  8. Mình xin hỏi các Thầy và các bạn giúp với: Mình rất muốn ghép một cành/mắt cây Osaka hoa đỏ vào cây osaka hoa vàng hoặc ngược lại được không ? Để thành một cây hoa vàng đỏ (Cây osaka còn gọi là cây Muồng hoàng yến hay Mai nữ hoàng gì đó)

  9. Mình xin nhờ các Thầy, các chuyên gia cây giúp:
    (1) Khi học cấp II, năm 82,83, trường mình có một cây bóng mát, khi áp mặt vào thân cây có mùi thơm; Người lớn lúc đó bảo vỏ cây này dùng làm hương/nhang đốt thờ cúng. Hiện cây đó không còn nữa. Xin hỏi cây đó gọi là Dạ hương hay Trầm hương ? Và bây giờ mua cây giống ở đâu, xét về phong thủy có nên trồng cây này trong vườn nhà mình được không ??
    (2) Anh bạn mình có một cây nhìn kết cấu cành, lá rất giống cây xoan đào/trám/sấu (chắc chắn là cùng họ) nhưng lá non hơn, dài hơn, to hơn và ít ra cành hơn mấy cây kia. Riêng lá và cành lá ăn rất thú vị có vị chua rất hay, bạn mình dùng làm rau sống trong các cuộc nhậu (giải rượu rất tuyệt). Hỏi anh bạn lúc thì nói là cây Lá chua khi thì lại bảo là cây Móc gan (chắc là nói cho vui thôi, chứ ông này xin đâu ở trên hà giang và bị quên tên). Hiện tại mình chưa xin chiết hoặc xin mắt/cành để về ghép vào cây xoan đào được. Xin các Đại ca chỉ giúp tên cây là gì, mua giống ở đâu ??
    Xin cám ơn và rất cám ơn !!

    • Cây bạn nói ở trên là cây Trầm Hương. Cây này trồng ở khu vực nào trong vườn cũng được bạn ạ.

  10. cây trên như bạn hỏi có thể là cây long lão .cây dưới là cây sấu Tàu còn gọi là cây Cóc

  11. Anh oi sao e gep nem O cay xau.lam dung quy trinh ma sao ko lay mam,canh ghép va cho ghép bi kho hong, hay tai dung li long bit a,va co Thuoc di de boi vao vet cat ko a e cam on

    • Theo mình biết thì bạn làm thao tác ghép càng nhanh thì tỷ lệ thành công càng lớn, và không thấy các nghệ nhân dùng thuốc gì cả. Chỉ cần nếu thời tiết hanh khô thì nên dùng thêm túi nilon, hà hơi vào bên trong tạo độ ẩm rồi bọc chồi ghép lại.

      Nếu muốn bịt keo cho chắc ăn thì mình nghĩ tốt nhất là bạn bịt bằng keo này keo liền sẹo tự chế để ngăn nước+chống nấm mốc. Nếu ko có điều kiện thì dùng tạm đất sét nhét vào cũng dc. Không thì dùng keo liền sẹo Mỹ Tiến, hoặc các loại keo liền sẹo mà bạn có, chúng đều có tác dụng chống nấm+ngăn nước.

      Bạn có thể tham khảo thêm

        • Cây vẫn lớn bình thường bạn ạ. Thường người ta chọn ghép gốc của loài cây sống khỏe với chồi của cây có ưu điểm hơn (lá nhỏ hơn, hoa đẹp hơn, vỏ đẹp hơn v.v..), cây sẽ có ưu điểm của cả 2 cây bố mẹ.


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *