Phương pháp thay chậu cho cây thành phẩm (phần 5)

Câu hỏi “thay đất tùng cối (hoặc duyên tùng, shimpaku) vào mùa nào?” là câu hỏi thường thấy đối với người chơi loại cây này, kể cả người mới và người chơi lâu năm. Mình nói vậy bởi có thể trả lời câu hỏi này rất đơn giản “thay đất vào mùa đông, khi cây đang ngủ”. Đó là câu trả lời đúng, nhưng chưa đủ và hơi vô trách nhiệm! Bởi vấn đề không đơn giản có vậy, đó là cách làm cho cây ở vùng ôn đới. Với miền Bắc năm nào rét đậm độ 4 tháng thì câu trả lời đó cũng đúng, nhưng có năm chỉ rét sơ sơ có 2 tháng, hoặc miền Nam chỉ có “rét” ở 20oC khoảng 1 tháng thì liệu câu “thay đất vào mùa đông” có còn đúng?

Hơn nữa thay đất còn vì nhiều mục đích, chứ không phải chỉ là đất hết dinh dưỡng thì thay như nhiều người thường nghĩ. Nếu trồng cây chuyên nghiệp kiểu dùng chất trồng vô cơ, phân bón dạng viên đặt trên mặt chậu như người Nhật thường làm thì dinh dưỡng chẳng bao giờ hết. Họ thay đất vì muốn tỉa rễ cho mọc ra nhiều rễ mới, nhằm thu gọn bầu đất. Hoặc họ tỉa bớt rễ trong mùa cây đang tích trữ dinh dưỡng (thường là khoảng đầu thu) nhằm ép cây tích trữ dinh dưỡng vào thân cho thân nhanh to.

Vậy tóm lại, lúc nào thì thay đất? Thực là mình chưa đủ trình độ để trả lời câu hỏi này. Chắc đề tài này cũng lớn không kém đề tài “kinh nghiệm trồng thông đen nhật bản” của bác Vũ Hưng, cần phải mất nhiều chục năm mới rút ra được kinh nghiệm. Tiếc là ở Việt Nam cũng nhiều người chơi tùng mà chưa ai nghiên cứu và chia sẻ một cách có hệ thống. Nhưng mà ở mức đơn giản nhất, mục đích thay đất là để cây không chết và có nhiều rễ con hơn thì có thể làm như sau:

  • Miền Bắc, những năm rét đậm có thể thay đất vào dịp sau tết. Thay 1 lần toàn bộ bầu đất luôn, nhưng phải chừa lại một phần đất sát gốc không được đụng đến. Nếu 2 tháng sau tết trời ấm dần lên là đẹp.
  • Miền Nam, nắng ấm quanh năm, chỉ có rét tí chút khoảng 1 tháng nên hầu như cây không có ngủ đông. Do đó ta phải thay đất từng phần, kể cả cây đang nuôi lẫn cây thành phẩm. Các bạn đã có cái lợi là cây phát triển quanh năm, lớn nhanh hơn cây trồng miền Bắc thì tưởng cái phiền này cũng không đáng kể, phải không bạn. Thời điểm thay đất là khoảng 3-4 tháng sau khi phát đọt non. Tức là khi đó lá đã thành thục, có thể tổng hợp dinh dưỡng để thúc rễ mới bật ra. Khi tỉa rễ ta không tỉa lá, ban đêm phun sương thường xuyên cho cây mau lại sức.

thay đất cho tùng cối


Dưới đây là quá trình thay đất một cây Juniper sargentii (shimpaku, duyên tùng) ở nước Anh-một nước ôn đới, mời các bạn tham khảo.

Hiện giờ là cuối tháng 3, đã 14 tháng kể từ khi nhập cây tùng này từ Nhật về. Đây là thời điểm tốt để thay chậu mặc dù tác giả chẳng biết trước đó cây đã được thay đất khi nào.
Trước tiên là chuẩn bị chậu mới, lót lưới vào lỗ thoát nước và xỏ dây để cố định cây.
chuẩn bị chậu mới cho cây tùng cối bám đá
Trước khi thay đất, cây có 2 chiếc rễ trồi lên khỏi mặt đất ở cả mặt trước và sau chậu nhìn khá là khó chịu. Sợi dây ràng buộc cây và đá cũng đã bị trồi lên khỏi mặt đất.
cây duyên tùng trước khi thay chậu
cây duyên tùng trước khi thay chậu
cây duyên tùng trước khi thay chậu
Đầu tiên là dùng kìm cắt bỏ sợi dây chằng cây, sau đó nhấc cây khỏi chậu. Chậu này khá nông, bên trong lòng chậu chỉ khoảng 4cm. Rễ đã phát triển kín đặc bên trong chậu.
cắt dây chằng và nhấc cây khỏi chậu
nhấc cây khỏi chậu
Đặt cây lên một cái đôn như hình dưới để móc đất cho dễ. Dùng một cái móc đất (hình móc câu có đầu không sắc) móc rễ rời nhau ra và cắt bỏ những rễ quá dài mọc vòng vèo quanh đường biên của chậu. Đường màu đỏ là vị trí tỉa rễ dự kiến.
đặt bầu đất lên đôn
móc đất
Nghiêng cây và móc bớt lớp hạt mịn đọng dưới đáy bầu.
móc đất dưới đáy bầu
Dùng một vòi nước (các nhà vườn lớn đều có trang bị vòi xịt nước giống các cửa hàng rửa xe) xịt bớt đất trên bầu. Việc này ít gây tổn thương cho rễ hơn việc dùng móc để móc đất.
xịt nước cho trôi bớt đất
Lúc này, tác giả không xác định được cái rễ trồi lên có bao nhiêu rễ con kèm theo nên không dám cắt bỏ, sợ cây bị chết. Do đó ông ấy quyết định chỉ ép cái rễ xuống mà thôi. Ông dùng một dây nhôm có bọc nhựa ở ngoài để buộc rễ vào cái rễ khác bên dưới.
cái rễ lồi lên khỏi mặt đất
ép rễ xuống
ép rễ xuống
Tiếp theo là chuẩn bị chậu trồng. Đầu tiên là rải một lớp hạt to bên dưới đáy, sau đó là một hỗn hợp 1 phần Kiryu + 1 phần Horticultural + 3 phần Akadama cỡ vừa.
lớp hạt to giúp thoát nước
lớp hạt vừa
Tiếp theo là đặt cây vào chậu, căn chỉnh vị trí cho chính xác rồi cột dây cố định.
đặt cây vào chậu và cột dây
Tiếp tục rải hỗn hợp 1 phần Kiryu + 1 phần Horticultural + 3 phần Akadama cỡ vừa vào đầy chậu và dùng đũa xoi cho đất vào hết các lỗ trống.
thêm đất vào chậu cho đầy
Kết quả cuối cùng:
cây tùng cối sau khi thay đất

Nguồn artisticbonsaicircle

Chuyên mục: Kỹ thuật bonsaiĐã gắn thẻ với:

Chưa có bình luận, bạn hãy là người đầu tiên nào!


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *