Bài viết gồm 2 phần, lý thuyết và thực hành xử lý rễ bonsai. Phần này nói về lý thuyết xung quanh vấn đề rễ cây bonsai.

Sự khác biệt giữa rễ cây trong chậu và rễ cây ngoài tự nhiên:

Trong tự nhiên: rễ cây có 3 nhiệm vụ

  1. Hút nước và muối khoáng (nhựa thô)
  2. Giữ cho cây đứng vững trước mưa gió
  3. Dự trữ dinh dưỡng

Trong cây cảnh, rễ cây chỉ còn một nhiệm vụ cơ bản và thêm một nhiệm vụ mới, đó là:

  1. Hút nước và muối khoáng.
  2. Làm đẹp cho cây. Bên dưới sẽ có một phần mô tả rễ cây thế nào là đẹp

Nhiệm vụ 2 của rễ cây trong tự nhiên bị loại bỏ do thông thường các nghệ nhân nước ngoài dùng loại chậu tốt, có nhiều lỗ dưới đáy để có thể luồn dây cột cây vào chậu chắc chắn:

chậu bonsai

Nhiệm vụ thứ 3 của cây trong tự nhiên cũng bị loại bỏ do chúng ta cần thân cây to chứ không cần rễ to. Do đó chúng ta cắt tỉa rễ thường xuyên sao cho rễ nhỏ dần và dày đặc. Ta cắt rễ đúng thời điểm cây bắt đầu tích trữ dinh dưỡng thì cây sẽ đành phải tích dinh dưỡng vào thân cây, làm cho thân cây mau lớn. Ta cần rễ dày đặc bởi đơn giản đầu rễ nhiều thì cây hút được nhiều dinh dưỡng, sau này ta cho cây vào chậu nhỏ được (chậu cây càng mỏng càng thể hiện được đẳng cấp dân chơi!)

Cấu tạo rễ cây

cấu tạo rễ cây
Tế bào ráp nhau thành cây cối sẽ chồng chất nhau y hệt như lấy viên gạch 4 lỗ xây tường, xây nhà vậy. Từ tế bào này đến tế bào kia cách nhau bởi 1 vách riêng của từng tế bào. Thế nhưng giữ 2 vách đó, của 2 tế bào, chúng vẫn có những lỗ thông thương bé xíu xiu với nhau. Nhờ vậy, nhựa luyện của cây vẫn thấm được từ tế bào này sang tế bào kia để tế bào vẫn sống và làm việc.

Ta không đi sâu tìm hiểu cấu trúc rễ cây làm gì, chỉ cần quan tâm tới phần lông hút: là những lông mọc chìa ra ngoài rễ. Đây là những tế bào phát triển dài ra bên ngoài để hút dinh dưỡng. Những tế bào này chỉ sống vài ngày, sau đó sẽ có những tế bào khác mọc lên thay thế. Tại sao ta cần quan tâm tới lông hút? Tại vì chỉ có phần đó là có khả năng chắt lọc những phần dinh dưỡng nào cần thiết cho cây. Nếu bạn cắt ngang một rễ, do sự thoát hơi nước trên mặt lá và lực mao dẫn khiến nước vẫn được hút lên nuôi cây, nhưng không được lọc. Do đó mà cây dễ bị nhiễm bệnh, thối và chết. Đó là lý do bạn nên hạn chế tưới nước+vặt bớt lá cây giảm sự thoát nước khi mới thay chậu, phải đợi cây chữa lành vết thương đã rồi mới tính. Tùy giống loài và kinh nghiệm từng người, khi thay chậu cắt rễ bạn cần chừa lại một phần rễ có lông hút đủ để cây duy trì sự sống.

Quá trình phát rễ khi thay đất

Đầu tiên là mặc dù không còn rễ nhưng nước vẫn được hút lên cây nhờ hiện tượng mao dẫn. Với một phần dinh dưỡng còn sót lại trong thân, nó sẽ cố gắng phát lá. Sau khi lá mọc ra rồi nó sẽ làm nhiệm vụ tổng hợp dinh dưỡng để phát rễ.

Hiểu được vòng luân chuyển này rất quan trọng. Bởi khi thay đất bạn không nên cắt trụi lá mà nên chừa lại một phần để vòng tuần hoàn hút nước–>tổng hợp dinh dưỡng–>chuyển dinh dưỡng xuống nuôi rễ  không bị gián đoạn. Thậm chí với những cây khó tính như nguyệt quế chẳng hạn, bạn nên để nguyên lá và tưới phun sương cho cây liên tục sau khi thay đất. Việc để nguyên lá là giúp cây dễ dàng tổng hợp dinh dưỡng và việc phun sương để cây không mất nước mà cũng không bị thối rễ do rễ cây lúc này chưa lành vết cắt.

Phương pháp thu gọn bầu đất

  • Cắt một rễ và chờ cho nhiều rễ con mọc ra: Việc này cần làm thường xuyên trong suốt cuộc đời của một cây bonsai. Đối với cây lá bản khả năng phát rễ cao ta có thể làm như sau:tỉa rễ cây lá bản
    Đối với cây lá kim, việc phát rễ khó hơn nên ta cần để nguyên cây trong chậu và cắt từng góc một A,B,C,D
    tỉa rễ cây lá kim
  • Tăng khả năng hút dinh dưỡng của một rễ: (nói cách khác là làm cho rễ khỏe) Kỹ thuật này là việc nuôi cấy nấm cộng sinh với một số loại cây có vi khuẩn hoặc nấm cộng sinh ở rễ như thông tùng, vạn niên tùng (thông tre), dương liễu(Pacific Yew)v.v. Cách đơn giản nhất để cấy nấm này vào đất là lấy một ít đất quanh rễ loại cây tương tự ngoài tự nhiên trộn vào đất. Còn muốn nuôi nấm cho khỏe thì điều cần nhớ đầu tiên là KHÔNG BÓN QUÁ NHIỀU PHÂN. Cây thông thường chết vì `sặc` phân nhiều hơn vì đói. Mời bạn đọc thêm về kinh nghiệm nuôi nấm cho thông đen

4 bình luận

  1. Phương pháp làm chi dăm dày
    Phương pháp làm chi dăm dày 10/05/2014 at 04:43 |
  2. Dáng gió đùa
    Dáng gió đùa 22/06/2014 at 08:55 |
  3. Bàn về trồng cây trong rổ
    Bàn về trồng cây trong rổ 05/08/2016 at 14:41 |
  4. Dáng gió đùa – CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ LOVET
X