Vai trò của thân cây trong nghệ thuật bonsai

Tại sao bạn nên đọc bài này? Hiểu được lý thuyết cơ bản về thân cây bạn sẽ có vô số cách ứng dụng trong việc chiết, ghép, làm già vỏ cây, kích thích mầm ngủ v.v Ví dụ trước đây anh Bigbalbol có chỉ cách kích thích mầm ngủ bật ra là cần cắt bên dưới mầm. Dù cực kỳ kính trọng kinh nghiệm của anh nhưng tôi vẫn tin là cắt bên trên mầm mới đúng. Câu trả lời được viết ở cuối bài, sau khi đọc hết bài chắc hẳn bạn cũng sẽ đồng ý với tôi.

Cấu trúc thân cây bonsai

cau truc than cay bonsai

  • Vùng vỏ: là những tế bào phloem bị chết đi. Vỏ cây bảo vệ những tế bào mềm mại bên trong khỏi nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp, khỏi côn trùng, muông thú v.v
  • Phloem: là lớp vận chuyển nhựa luyện từ lá đi xuống nuôi những phần khác của cây. Tốc độ vận chuyển nhựa luyện rất là chậm.
  • Tầng sinh mô: là một lớp tế bào mỏng manh, nhưng tốc độ phát triển của cây nhanh hay chậm hoàn toàn phụ thuộc vào nó. Nhiệm vụ của tầng này là sinh ra cả tế bào xylem và phloem. Đồng thời việc chiết ghép cành có thành công hay không hoàn toàn phụ thuộc vào tầng này.
  • Xylem: là lớp vận chuyển nhựa nguyên rễ cây hút được lên nuôi lá. Đó là nhóm những bó mạch gồm những ống nhỏ, giữ nhiệm vụ chuyển nước và muối khoáng từ rễ lên tới từng lá. Lá sẽ sử dụng năng lượng từ ánh sáng mặt trời để chuyển nhựa nguyện thành nhựa luyện. Nhựa luyện là thứ dùng để nuôi sống cây. Khi cần dự trữ (để dành tới mùa tăng trưởng sau) các tế bào của mô libe (tên khác của Phloem) sẽ chuyển nhựa luyện thành tinh bột.
  • Lõi gỗ: các tế bào lớp xylem sẽ dần bị thay thế bởi các tế bào trẻ hơn, và dần bị biến thành tế bào chết cứng ngắc chỉ có tác dụng làm cho thân cây được cứng cáp.

Những tia ngang ở giữa thân cây là những kho dự trữ tinh bột. Cách dự trữ tinh bột này nhanh chóng trong cả khâu cất trữ và lấy ra.

Nhiệm vụ sinh lý của thân

Thân cây là xa lộ vận chuyển dinh dưỡng giữa lá và rễ cây, đồng thời là nơi tích trữ dinh dưỡng dư thừa. Về mặt tải nhựa, hầu hết mọi loại cây đều giống nhau: Vận chuyển nhựa nguyên từ rễ lên lá và vận chuyển nhựa luyện từ lá xuống rễ.

Nhựa nguyên: Là nước có hòa tan một vài loại muối khoáng mà rễ cây lấy được. Ở đây nước chỉ đóng vai trò vận chuyển và hòa tan muối khoáng, đồng thời giúp cho lá và cành không bị héo rũ. Chỉ có thế thôi chứ nước không phải là thức ăn của cây nhé bạn. Khi nào mà nhựa nguyên được các “nhà máy” lá cây dùng năng lượng mặt trời chế biến thành nhựa luyện thì cây mới sử dụng được.

Nhựa luyện: đây mới thực sự là món giúp các tế bào của cây sinh sống. Khi nhựa luyện, hay chất đường, trở nên dư dả, cây sẽ tích trữ chất đường này bằng cách ép vài chục vài trăm phân tử đường lại thành một phân tử chắc nịch gọi là “tinh bột”. Nhờ chắc nịch, tinh bột chiếm rất ít chỗ và có thể được tích trữ lại trong rễ hoặc thân.

Bạn thấy được điều gì trong mục này?

Do hiểu được đường đi của dinh dưỡng mà ta có được vô số phương pháp chiết, ghép, làm nụ hoa đào to v.v Ví dụ để làm nụ hoa đào to, từ đầu tháng 11 âm ta sẽ khoanh một vòng quanh cành đào để bóc đi lớp vỏ (dân ta gọi là “thiến” đào). Do dinh dưỡng tổng hợp bởi lá không vận chuyển được xuống gốc nữa nên sẽ tập trung vào nụ đào (và cả thân nữa, nhưng vẫn có chút tác dụng làm nụ đào to ra). Do đó mà nụ đào sẽ to hơn việc để tự nhiên một chút.

Câu hỏi phụ: Các loại củ bạn thường ăn là phần nào trong cây biến thành? -Là rễ cây đó bạn ạ, khi tinh bột được tích trữ trong rễ, rễ cây phình to lên thành củ. Ví dụ như củ khoai chẳng hạn, đó là cái rễ khoai phình lên mà thành.

Nhiệm vụ mỹ thuật của thân cây

  1. Tỏ rõ sự già nua của cây thông qua màu sắc, sự nứt nẻ của vỏ, nấm địa y v.v Ngay cả những người không chơi cây cũng dễ dàng cảm nhận được tuổi tác của cây thông qua sự già nua của vỏ. Có rất nhiều cách thực hành để làm thân cây trông già nua: bó rêu, châm kim, đục bọng, tạo sẹo, làm lũa … Mời bạn xem thêm phương pháp làm già vỏ cây.
  2. Tạo nét mỹ thuật và thống nhất giữa các phần rễ, thân, tán lá. Ví dụ hãy nhìn thân cây này để thấy mối liên lạc hết sức chặt chẽ giữa cành, thân và rễ.
    thân cây sanh

Trang: 1 2

Chuyên mục: Lý thuyết

17 bình luận

  1. […] đặc trưng vỏ bong tróc, nứt nẻ, sần sùi hoặc cứng. Như ta đã biết trong bài vai trò thân cây trong bonsai thì vỏ cây là lớp libe (phloem) chết đi. Vậy làm thế nào để vỏ cây dày và […]

  2. […] nối lại đường vận chuyển nhựa -> không phát rễ. Mời bạn tham khảo thêm cấu trúc sinh học của thân cây để hiểu thêm (loài cây nào cũng như nhau về phần […]

  3. […] một cành mới vào cây. Trước khi thực hiện phương pháp này mời bạn đọc kỹ cấu trúc sinh học của thân và cành để chắc chắn bạn sẽ không cắt đứt hoàn toàn mạch sống của cành cây. Ưu […]

  4. […] của gốc ghép và cành ghép có cơ hội tiếp xúc với nhau. Mời bạn đọc thêm cấu trúc sinh học của thân để có cái nhìn rõ ràng về tầng sinh mô. Nói một cách đơn giản thì tầng sinh […]

  5. […] chơi cây; sau đó mới là nghệ thuật tạo hình cho cây đẹp. (mời đọc thêm cấu trúc thân cây để biết thêm về xylem và phloem) – Rễ cây: giúp giữ cho cây được vững vàng, […]

  6. […] 3. Đường ghép phải được gọt mịn và 2 mặt ghép phải tiếp xúc tốt. 4. Tầng sinh mô (cambium) giữa 2 mặt ghép phải tiếp xúc với nhau càng nhiều càng tốt. (Cambium […]

  7. […] Các bạn đã biết rằng cây có quá trình tích trữ dinh dưỡng vào thân và rễ (quá trình này đặc biệt mạnh vào mùa thu). Việc tích trữ này làm thân và rễ phình to ra. Vậy giờ rễ được tỉa thường xuyên để chỉ nhỏ (và nhiều chóp rễ hút dinh dưỡng) như hình dưới thì cây còn biết để dinh dưỡng vào đâu nếu không cất vào thân? Liên quan: Vai trò của thân cây […]

  8. […] sẽ chờ rễ “hút” đủ nước vào thân và sử dụng chất dự trữ trong thân cây để phát lá. Khi lá được phát đủ sức, chồi lá sẽ phát triển. Khi chồi lá […]

  9. […] Cành ghép cần được thu hái và ghép luôn trong ngày, càng sớm càng tốt. Chỉ chọn những cành khỏe, hướng lên trời, không sâu bệnh. Sau khi cắt cành ghép cần mau chóng bỏ vài túi nilong buộc kín và đem về ghép sớm. Đường kính cành cần tương đương với gốc ghép bởi nếu không lớp tượng tầng (cambium) của 2 phần sẽ không tiếp xúc được với nhau và sẽ không liền được vết ghép. (xem thêm về cấu tạo của thân cây) […]


Gửi bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Bình luận *

Tên *