Các giai đoạn kiến tạo dáng cho thân

1. Kiến tạo dáng sơ khởi và làm thân to:

Giai đoạn khởi đầu này chủ yếu là nhắm tới những cây non.  Bạn hãy xác định dáng thế của cây ngay khi bắt đầu trồng cây, cho dù đó là một cây phôi hay một cây con, thậm chí là một hạt cây (tin mình đi vì cách bạn gieo hạt và loại đất trồng có ảnh hưởng rất lớn tới việc hình thành bộ rễ). Đối với cây thông con dưới đây, chủ nhân đã uốn cây quá sớm khiến cây còi cọc do nhựa bị ứ đọng tại các điểm uốn. Đây là một sai lầm hay gặp ở những người mới chơi, bên dưới mình sẽ mô tả cách làm sao để thân cây vừa mau lớn vừa có dáng thế như mong muốn.

uốn cây
Phần thân tương lai là phần chúng ta sẽ giữ lại cho suốt đời cây bonsai. Phần thân mồi (sacrified branche) sẽ chỉ để giúp thân mập. Đến một giai đoạn nào đó, phần thân mồi đã xong nhiệm vụ, phần này sẽ được cắt bỏ.
kiến tạo dáng sơ khởi
Xem lại hình ảnh tương lai của cây non, các bạn để ý đến vòng tròn gần gốc cây bonsai. Đó là khu vực duy nhất chúng ta cần có trong suốt thời gian kiến tạo dáng sơ khởi cho thân cây (chúng ta gọi là khu vực A ).Khi chỉ chú trọng kiến tạo khu vực A của thân và gốc cho giai đoạn sơ cấp, không có lý do gì khiến chúng ta phải quấn dây phần thân mồi (trừ khi bạn có ý định chiết cành mồi để tạo một cây mới).
Nếu thân cây non được trồng hơi lệch và cành số 1 bên trái sẽ trở thành phần tiếp tục của thân (cành trở thành đỉnh cây) , lúc đó toàn bộ phần thân mồi được thả xổng sẽ làm rất tốt vai trò giúp thân mập nhanh. Cách để cành mồi như thế này ta đạt được cả 2 mục đích:

  • Thân cây chóng lớn, gần như chúng ta vẫn thả xổng cây bình thường
  • Tạo đường gập cho thân (y như cách cắt giật trong phong cách chơi cây của miền Bắc ta, sự khác biệt ở đây chỉ là cành mồi)

dáng thế tương lai của bonsai

Vậy khi nào chúng ta cắt bỏ cành mồi và cách cắt như thế nào?

Thời điểm cắt cành mồi phụ thuộc vào chủng loại cây. Đối với cây lá bản nói chung theo quan điểm của mình thì hãy cắt khi thân cây đạt 2/3 đường kính mong muốn. Đối với cây lá kim mình cắt khi thân cây đạt 3/4 đường kính mong muốn. Tất cả các cây được cắt giật đều cần thêm thời gian nuôi cho độ lớn của thân cây chỗ cắt được hài hòa, hình dưới đây mô tả sự không tự nhiên trong nét chuyển lúc mới cắt:
kích thước thân không tự nhiên
Nếu cắt cành mồi ngay lập tức sát thân, sẽ có vài vấn đề xấu có thể xảy ra :

  • Mức nhựa thay đổi đột ngột: ứ nhựa (áp suất tăng vọt) hoặc giảm nhựa (do vết cắt “chảy máu” lâu).
  • Áp suất nhựa tăng giảm quá đột ngột có thể gây cho cây bị khựng phát triển hoặc gây tử vong.

Do đó , muốn cắt bỏ cành mồi và tránh những ảnh hưởng xấu tới sự phát triển của phần thân còn lại, chúng ta nên tiến hành cắt làm nhiều giai đoạn (tùy loại cây). Có thể 2 hoặc 3 giai đoạn. Mỗi giai đoạn cắt 1 phần cành (thân) mồi.
Làm như vậy, cây có thời gian thích ứng với thay đổi. Đồng thời hai chuyện tốt sẽ xảy ra:

  • Thân cây chuyển dần lượng nhựa sang phần thân chính. Lá ở phần thân chính có thời giờ để phát triển số lượng (hợp với áp suất nhựa khi cành mồi được cắt bỏ toàn phần ).
  • Quanh vết cắt cành mồi có thể sẽ có những mầm ngủ. Nếu những mầm này phát triển, chúng sẽ giúp khu vực vết cắt chóng liền sẹo.

Các giai đoạn cắt cành mồi có thể sẽ như sau:
các giai đoạn cắt bỏ cành mồi
Mở rộng: Làm bonsai nói chung đều phải từ từ, không thể chơi phát ăn ngay trong bất cứ giai đoạn nào. Ví dụ thay đất tỉa rễ cũng cần làm 2 lần 1 năm, mỗi lần tỉa 1/4 góc quanh gốc cây. Hay tỉa lá cũng nên tỉa làm 2-3 đợt cách nhau khoảng 1 tuần. Việc chia làm nhiều giai đoạn giúp cây thích nghi được với những thay đổi, chơi phát ăn ngay cây bonsai yêu quý của bạn có thể khựng lại không phát triển nửa năm, hoặc tiếp tục phát triển nửa năm rồi chết :D (các giống thông tùng đều phải mất từ 3 tháng tới 6 tháng sau khi đụng dao kéo mới biết cây có sống được hay không)

Nguyên nhân nào làm cây mau lớn?

-Lá là nơi tổng hợp dinh dưỡng nuôi cây, cho nên nhiều lá tức là cây phát triển mạnh.
-Đủ nước, đủ dinh dưỡng, đủ ánh sáng: những điều này là đương nhiên rồi, ai cũng biết.
-Đủ gió, đủ “sạch”: Cây hút nước càng nhanh thì nhựa nguyên tải lên lá càng nhiều. Vậy làm thế nào để cây hút nước nhanh? Hãy đặt cây nơi nhiều gió & làm sạch lá thường xuyên để tăng khả năng thoát nước trên bề mặt lá, đồng thời đảm bảo đủ độ ẩm trong đất để cây không bị héo. Lưu ý là làm cây luôn cần tâm niệm “dục tốc bất đạt”, kể cả việc đưa cây ra chỗ thoáng gió cũng phải từ từ. Tốt nhất là đưa cây từ chỗ kín gió ra chỗ thoáng vài ngày rồi lại cất vào nơi kín gió, làm vài lần cho cây quen đã rồi mới để hẳn cây ngoài nơi thoáng gió.

2. Kiến tạo dáng đường nét, sắc độ mỹ thuật:

Sau khi cắt cành mồi, dù là làm lũa đi nữa thì ít nhất mép cây cũng phải đang kéo sẹo nhìn mới tự nhiên và chứng tỏ được sức khỏe của cây, đừng chơi nguyên cái sẹo mới đục đẽo đi triển lãm nhé ^^ ít ra thì sẹo cũng nên như thế này:
sẹo cây

Tiện đây cũng xin mô tả phương pháp bó rêu để tạo vỏ cây dầy & nứt nẻ:

  1. Dùng giấy nhám chà sát trên thân cây. Mục đích của việc này là tạo ra những vết xước nhưng đừng cạo quá sâu tới lớp gỗ hay làm bong mất lớp vỏ cây. Nếu bạn chăm chỉ thì chà luôn cả cành cây càng tốt.
  2. Dùng rêu bó quanh thân cây một lớp dày chừng 2cm, nếu không có rêu bạn dùng bất cứ loại thực vật đã chết nào cũng được (rễ bèo, rong v.v nhưng đừng dùng rơm/trấu/vải vóc do dễ bị nấm mốc). Quấn dây lỏng hoặc dùng lưới để cố định lớp rêu.
  3. Giữ cho thân cây luôn ẩm trong khoảng 1-2 năm. Bạn cần kiểm tra cây mỗi tháng và nếu thấy rễ cây phun ra thì tháo lớp rêu, cắt rễ và để vài ngày rồi bó rêu lại.

Mục đích của việc này là làm vỏ cây mềm và không bị bong đi, đồng thời lớp vỏ cây (libe) sẽ gắn kết với nhau chặt chẽ hơn giống như một tổ ong vậy.

Mối liên hệ giữa lá và vỏ cây

Nhiều lá thì cây sẽ to mới chỉ là một nửa của sự thật thôi. Nửa còn lại là nhiều lá thì vỏ cây sẽ dầy. Lý do là nếu nhiều lá thì nhiều nhựa luyện, nhựa luyện nhiều thì cần nhiều tế bào phloem vận chuyển và khi những tế bào này chết đi thì nó sẽ thành vỏ cây. Suy ra lá nhiều dẫn tới vỏ cây dày.

17 bình luận

  1. Thế nào là một cây bonsai già
  2. Kỹ thuật chiết cành cơ bản
  3. 11 phương pháp uốn cành thông dụng
  4. 4 dáng cơ bản trong nghệ thuật cây cảnh
  5. Kinh nghiệm ghép chồi linh sam
  6. Làm sao cho thân cây mau lớn?
    Làm sao cho thân cây mau lớn? 23/07/2014 at 10:28 |
  7. Quá trình nuôi một cây bonsai dáng trực
  8. 1 kỹ thuật làm vết sẹo lớn mau liền
  9. 4 cách ghép cây sanh
    4 cách ghép cây sanh 03/08/2016 at 15:31 |
  10. Bàn về trồng cây trong rổ
    Bàn về trồng cây trong rổ 05/08/2016 at 14:39 |
  11. Vẻ đẹp của bonsai (phần 7)
  12. Phương pháp làm già vỏ cây
    Phương pháp làm già vỏ cây 31/08/2016 at 16:59 |
  13. Trồng và chăm sóc hoa đào đón tết
  14. Tìm hiểu về bộ rễ cây cảnh
  15. Phương pháp làm già vỏ cây – CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ LOVET
  16. 4 cách ghép cây sanh – CÔNG TY TNHH SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐẦU TƯ LOVET
  17. Ghép cây lá kim
    Ghép cây lá kim 08/02/2017 at 17:58 |
X